Nội dung cơ bản về thực hiện phân cấp, phân quyền, phân định thẩm quyền về lĩnh vực tư pháp khi thực hiện chính quyền 02 cấp
21/07/2025 17:13
Ngày 11 tháng 6 năm 2025, Chính phủ ban hành Nghị định số 120/2025/NĐ-CP quy định về phân định thẩm quyền của chính quyền địa phương 02 cấp trong lĩnh vực quản lý Nhà nước của Bộ Tư pháp; Nghị định số 121/2025/NĐ-CP quy định về phân quyền, phân cấp trong lĩnh vực quản lý Nhà nước của Bộ Tư pháp. Các Nghị định có hiệu lực từ ngày 01 tháng 7 năm 2025.
Theo đó, Bộ Tư pháp đã xây dựng chuyên đề “Nội dung cơ bản về thực hiện phân cấp, phân quyền, phân định thẩm quyền về lĩnh vực tư pháp khi thực hiện chính quyền 02 cấp”. Chuyên đề gồm có 5 nội dung cơ bản, gồm: Một số vấn đề chung; Về phân định thẩm quyền trong lĩnh vực quản lý Nhà nước của Bộ Tư pháp; Việc phân cấp, phân quyền trong lĩnh vực quản lý Nhà nước của Bộ Tư pháp; Công bố thủ tục hành chính; Nhiệm vụ trọng tâm trong thời gian tới, đề xuất kiến nghị.
Theo chuyên đề, Bộ Tư pháp đã kiểm soát tổng số 67 văn bản quy phạm pháp luật (VBQPPL) gồm 18 luật, 2 pháp lệnh, 30 nghị định, 1 quyết định, 3 thông tư liên tịch, 13 thông tư. Trên cơ sở kết quả kiểm soát có tổng 181 nhiệm vụ, thẩm quyền do các cơ quan Trung ương thực hiện, trong đó có 111 nhiệm vụ, thẩm quyền thuộc cơ quan Trung ương không thực hiện phân quyền, phân cấp và 70 nhiệm vụ phân quyền, phân cấp (đạt tỷ lệ 38%). Trong lĩnh vực quản lý Nhà nước của Bộ Tư pháp có 38 nhiệm vụ, thẩm quyền do cấp huyện thực hiện, trong đó: 05 nhiệm vụ chuyển từ huyện lên tỉnh; 29 nhiệm vụ chuyển từ huyện xuống xã; 04 nhiệm vụ không bị tác động do sắp xếp tổ chức bộ máy khi tổ chức chính quyền 02 cấp (nhiệm vụ sẽ “tự kết thúc”).
Tại Nghị định số 120/2025/NĐ-CP ngày 11/6/2025 của Chính phủ quy định về phân định thẩm quyền của chính quyền địa phương 02 cấp trong lĩnh vực quản lý nhà nước của Bộ Tư pháp, các lĩnh vực được chuyển giao cho Uỷ ban nhân dân cấp xã, bao gồm:
1. Đăng ký khai sinh cho trẻ em sinh ra tại Việt Nam có cha hoặc mẹ là công dân Việt Nam còn người kia là người nước ngoài hoặc người không quốc tịch; có cha hoặc mẹ là công dân Việt Nam cư trú ở trong nước còn người kia là công dân Việt Nam định cư ở nước ngoài; có cha và mẹ là công dân Việt Nam định cư ở nước ngoài; có cha và mẹ là người nước ngoài hoặc người không quốc tịch. Trẻ em được sinh ra ở nước ngoài chưa được đăng ký khai sinh về cư trú tại Việt Nam, có cha và mẹ là công dân Việt Nam; có cha hoặc mẹ là công dân Việt Nam.
2. Đăng ký kết thúc giữa công dân Việt Nam với người nước ngoài; giữa công dân Việt Nam cư trú ở trong nước với công dân Việt Nam định cư ở nước ngoài; giữa công dân Việt Nam định cư ở nước ngoài với nhau; giữa công dân Việt Nam đồng thời có quốc tịch nước ngoài với công dân Việt Nam hoặc với người nước ngoài; người nước ngoài cư trú tại Việt Nam có yêu cầu đăng ký hôn nhân tại Việt Nam thì UBND xã nơi cư trú của một trong hai bên thực hiện đăng ký hôn nhân.
3. Đăng ký giám hộ, chấm dứt giám hộ giữa công dân Việt Nam và người nước ngoài cũng cư trú tại Việt Nam.
4. Đăng ký nhận cha, mẹ, con, giữa công dân Việt Nam với người nước ngoài; giữa công dân Việt Nam cư trú ở trong nước với công dân Việt Nam định cư ở nước ngoài; giữa công dân Việt Nam định cư ở nước ngoài với nhau; giữa công dân Việt Nam đồng thời có quốc tịch nước ngoài với công dân Việt Nam hoặc với người nước ngoài; giữa người nước ngoài với nhau mà một hoặc cả hai bên nước ngoài đang ở tại Việt Nam.
5. Đăng ký thay đổi, cải chính, bổ sung hộ tịch, xác định lại dân tộc cho công dân Việt Nam từ đủ 14 tuổi trở lên cư trú ở trong nước; người nước ngoài đã đăng ký hộ tịch tại cơ quan có thẩm quyền của Việt Nam.
6. UBND cấp xã nơi cư trú của công dân Việt Nam ghi vào Sổ hộ tịch hộ tịch của công dân Việt Nam đã được quyết định tại cơ quan có thẩm quyền của nước ngoài.
7. Đăng ký khai tử, UBND cấp xã nơi cư trú cuối cùng của người chết thực hiện công việc đăng ký khai tử cho người nước ngoài hoặc công dân Việt Nam định cư ở nước ngoài chết tại Việt Nam.
UBND cấp xã khai thác, sử dụng Cơ sở dữ liệu hộ điện tử để đăng ký hộ tịch theo thẩm quyền; cấp bản sao trích lục hộ tịch; cấp giấy xác nhận tình trạng hôn nhân; xác nhận thông tin hộ tịch đối với các trường hợp đã đăng ký hộ tịch tại các cơ quan đăng ký hộ tịch trên địa bàn; thống kê số liệu đăng ký hộ tịch; thực hiện các hoạt động quản lý nhà nước khác trong lĩnh vực hộ tịch trên địa bàn theo quy định pháp luật.
Trên cơ sở nguyên tắc lấy người dân làm trung tâm, tạo thuận lợi nhất cho cá nhân, tổ chức khi thực hiện thủ tục hành chính. Nghị định số 120/2025/NĐ-CP đã quy định việc thực hiện thủ tục hành chính theo hướng “phi địa giới hành chính”, tức là người dân có quyền sử dụng bất cứ cấp xã nào để yêu cầu giải quyết các thủ tục hành chính mà không phụ thuộc vào nơi cư trú.
(Ghi chú: Tham khảo nội dung chuyên đề theo file đính kèm dưới đây)./.
