Theo quy định pháp luật, di sản thừa kế được chia theo quy định pháp luật hoặc theo di chúc. Khi thực hiện thủ tục này, phải chứng minh được di sản đó là có thật, thuộc quyền sở hữu của người để lại di sản, đối với trường hợp quyền sử dụng đất thì phải có giấy tờ chứng minh quyền sử dụng đất. Vậy nhưng thực tế không ít trường hợp đã bị mất Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất, quyền sở hữu nhà ở và tài sản gắn liền với đất (gọi tắt là Giấy chứng nhận) bị mất thì phải làm như thế nào?
Thừa kế thế vị là một trong những nội dung quan trọng của chế định thừa kế được quy định tại các văn bản pháp luật về thừa kế qua các thời kỳ, và hiện nay là Bộ luật Dân sự năm 2015. Thừa kế thế vị nhằm bảo đảm quyền lợi cho hững người có dòng máu trực hệ với người chết. Thừa kế thế vị xảy ra nhiều trong thực tế cuộc sống. Tuy nhiên, trong quá trình áp dụng pháp luật còn những vấn đề chưa được thống nhất, trong đó có vấn đề chia di sản thừa kế thế vị.
Thừa kế thế vị được xét trên quan hệ huyết thống, quan hệ nuôi dưỡng giữa người để lại di sản với con cháu của người đó. Đối với trường hợp quan hệ huyết thống và nuôi dưỡng thì việc xác định thừa kế thế vị đơn giản. Với trường hợp có yếu tố “con nuôi”, “con riêng”, nghĩa là chỉ có mối quan hệ nuôi dưỡng, không có mối quan hệ huyết thống thì cần được xem xét, phân tích đầy đủ.
Xây dựng pháp luật là một hoạt động cơ bản của nhà nước, việc nhà nước xây dựng được các văn bản quy phạm pháp luật phản ánh được hiện thực khách quan, ý chí của đông đảo quần chúng nhân dân. Qua đó, để pháp luật trở thành một công cụ đích thực trong việc điều chỉnh các mối quan hệ xã hội và quản lý nhà nước thì đó là một hệ thống pháp luật toàn diện. Để có một hệ thống pháp luật toàn diện, phải xác định được những nguyên tắc chỉ đạo, định hướng trong việc xây dựng pháp luật và các nguyên tắc này phải luôn luôn được đảm bảo, được sử dụng làm kim chỉ nam trong hoạt động xây dựng pháp luật, hay nói cách khác, hoạt động xây dựng pháp luật luôn phải tuân thủ những nguyên tắc nhất định.
Pháp lệnh Thừa kế năm 1990, Bộ luật Dân sự năm 1995, 2005, 2015 đều có quy định về thời hiệu thừa kế. Đây là khoảng thời gian để những người có liên quan khởi kiện về thừa kế. Trường hợp hết thời hiệu yêu cầu chia thừa kế thì di sản sẽ được xử lý như thế nào?
Nghị quyết số 18-NQ/TW ngày 16/6/2022 của Ban Chấp hành Trung ương Đảng khóa XIII về “Tiếp tục đổi mới, hoàn thiện thể chế, chính sách, nâng cao hiệu lực, hiệu quả quản lý và sử dụng đất, tạo động lực đưa nước ta trở thành nước phát triển có thu nhập cao” đã đề ra nhiều giải pháp mang tính đột phá để hoàn thiện thể chế về quản lý và sử dụng đất trong nền kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa.
Ngày 16 tháng 6 năm 2022, Hội nghị lần thứ năm Ban Chấp hành Trung ương Đảng khóa XIII ban hành Nghị quyết số 18-NQ/TW về “Tiếp tục đổi mới, hoàn thiện thể chế, chính sách, nâng cao hiệu lực, hiệu quả quản lý và sử dụng đất, tạo động lực đưa nước ta trở thành nước phát triển có thu nhập cao” (sau đây viết tắt là Nghị quyết 18). Tại Nghị quyết tiếp tục khẳng định các nguyên tắc, quan điểm xuyên suốt về chính sách đất đai và mục tiêu hoàn thành đến năm 2030.
Sau thời điểm mở thừa kế (thời điểm người có tài sản chết hoặc trường hợp Tòa án tuyên bố một người là đã chết), những người thừa kế có quyền phân chia di sản thừa kế theo di chúc hoặc theo pháp luật. Trên cơ sở thỏa thuận phân chia di sản thừa kế sẽ tiếp tục thực hiện các thủ tục liên quan nhằm xác định quyền sở hữu, quyền sử dụng theo quy định của pháp luật. Tuy nhiên, thực tế có những trường hợp người dân chỉ xuất trình bản di chúc hoặc viện dẫn các quy định liên quan đến thời hiệu thừa kế để yêu cầu cơ quan nhà nước thực hiện các thủ tục hành chính liên quan đến di sản thừa kế là quyền sử dụng đất. Trong trường hợp này, cần có văn bản gì để chia di sản thừa kế. Bài viết giới thiệu các nội dung cơ bản của việc phân chia di sản thừa kế để làm rõ vấn đề trên.