Mấy hôm nay người dân ở thôn Đoài ai cũng biết chuyện con trâu nhà bà Loan nửa đêm phá chuồng bỏ đi, gia đình bà Loan cùng với bà con hàng xóm đã tìm khắp ở thôn mà không thấy. Tưởng rằng không có hy vọng tìm lại được thì nhà bà nghe thông tin con trâu nhà bà Mai ở thôn Kim bị mất cả tháng nay, vừa mới được gia đình tìm ra khi đang ăn cỏ ngoài đồng. Nghe được thông tin này, gia đình bà Loan nghi ngờ con trâu đó khả năng là của nhà mình, vì thôn Kim và thông Đoài liền kế nhau. Khi đến nhà bà Mai xem trâu, bà Loan cho rằng con trâu này giống con trâu nhà mình bị mất nên đề nghị bà Mai trả lại con trâu. Tuy nhiên, bà Mai khẳng định rằng con trâu này chính là con trâu nhà bà đã bị mất, nay mới tìm lại được. Do không đồng thuận ý kiến của nhau, nên hai gia đình đã xay ra tranh cãi, to tiếng. Chính vì vậy, bà Loan đã đề nghị Tổ hòa giải thôn Đoài giúp, do đây là tranh chấp giữa 2 hộ dân ở 2 thôn khác nhau nên khi nhận được đề nghị của bà Loan, ông Long - Tổ trưởng tổ hòa giải thôn Đoài đã liên hệ sang gặp Tổ hòa giải thôn Kim để cùng tìm cách giải quyết vụ việc.
Ông Long: Như hôm trước đã trao đổi qua điện thoại, nay tôi và bà Mi - tổ hòa giải thôn Đoài sang để cùng trao đổi, thảo luận cụ thể để giải quyết tranh chấp về con trâu chỗ bà Mai thôn này với bà Loan thôn bên tôi.
Ông Khá – Tổ trưởng Tổ hòa giải thôn Kim: Vâng! Mời ông bà vào nhà
Bà Mi: Thôi, ngồi ngoài này cho mát các ông ạ (lấy nón quạt).
Nói rồi bà Mi ngồi ngay xuống bộ ghế đá ngoài sân, dưới gốc cây mít.
Ông Khá: Vậy mời ông bà ngồi đi (chỉ tay vào bộ bàn ghế đá). Xin giới thiệu hôm nay phía thôn Kim có bà Thái, hòa giải viên thôn Kim và ông Hoàng là Thẩm phán về hưu – chúng tôi mời tham gia tổ hòa giải.
Sau khi mọi người yên vị, ông Khá trình bày cho thành viên cuộc họp nội dung câu chuyện tranh chấp con trâu bị mất giữa nhà bà Loan và nhà bà Mai. Sau đó các thành viên thảo luận tìm cách giải quyết.
Bà Mi: Chỉ là linh cảm thôi thì không được mà phải có bằng chứng rõ ràng mới có thể kết luận được là trâu của ai chứ.
Ông Khá: Cái khó ở đây là trâu của 2 nhà qua mô tả lại giống nhau quá các ông các bà ạ. Nào là cùng trâu cái màu trắng bạc, chân thấp và mảnh, đuôi ngắn.
Bà Thái: Vậy thì khó thật! Chúng giống nhau thế này thì biết làm sao?
(Mọi người im lặng suy nghĩ thì bất chợt có tiếng chó sủa vang)
Bà Mi: Con chó của ông sao vậy?
Ông Khá: Có lẽ do có người lạ đi ngang nên nó giật mình sủa đấy!
Ông Long nghe vậy ngẫm nghĩ rồi bất chợt kêu lên:
Ông Long: Trời ơi! tôi đã có cách rồi!
Bà Mi: Cách gì vậy ông.
Ông Long: Các cụ ta có câu “Lạc đường nắm đuôi chó, lạc ngõ nắm đuôi trâu”. Trâu, chó là những con vật rất nhớ đường về, mà con trâu nhà bà Loan mới bị thất lạc có mấy ngày. Nên phương án tôi đưa ra sẽ là thả con trâu ra ngoài đồng. Tối đến trâu đi về nhà nào thì khắc sẽ thuộc về nhà đó.
Bà Thái: Ô, Đúng rồi, hay quá! Tôi nhất trí với phương án này của ông Long.
Ông Khá: Vậy để tôi mời bà Loan, bà Mai đến để xem họ có nhất trí với gợi ý của tổ ta không.
Ông Khá bật máy điện thoại nói chuyện với bà Loan, bà Mai. Lát sau 2 bà đã có mặt
Hai bà: Xin chào các bác.
Mọi người: Chào 2 bà, mời 2 bà ngồi.
Ông Khá: Thế này bà Loan, bà Mai ạ. Sau khi tiếp nhận yêu cầu đề nghị hòa giải tranh chấp trâu giữa 2 hộ gia đình. Tổ hòa giải chúng tôi đã bàn bạc và đưa ra phương án thế này, hai bà xem có được không. Ta sẽ thả trâu ra đồng. Bà Thái, bà Mi sáng sẽ giúp thả trâu ra đồng, cột ở gốc cây đa gần bờ mương cho trâu gặm cỏ. Chiều tối ông Hoàng sẽ cùng bà Loan, bà Mai theo dõi xem trâu về nhà ai. Ta sẽ làm 3 lần trong 3 ngày. Trâu về nhà nào thì sẽ thuộc về nhà đó. Không biết ý hai bà thế nào?
Bà Loan: Tôi nhất trí.
Bà Mai: (sau một chút ngập ngừng suy nghĩ) Tôi cũng nhất trí. Nhưng ví dụ nếu con trâu nó về nhà bà Loan thì công lao, tiền bạc nuôi nó cả tháng nay thì gia đình tôi có được đền bù không?
Ông Hoàng: (mở điện thoại tìm kiếm Bộ luật dân sự năm 2015 trên mạng) Có đó! mọi người nghe nhé:
Điều 231 Bộ luật Dân sự năm 2015 có quy định về xác lập quyền sở hữu đối với gia súc bị thất lạc, như sau:
1. Người bắt được gia súc bị thất lạc phải nuôi giữ và báo ngay cho Ủy ban nhân dân cấp xã nơi người đó cư trú để thông báo công khai cho chủ sở hữu biết mà nhận lại. Sau 06 tháng, kể từ ngày thông báo công khai hoặc sau 01 năm đối với gia súc thả rông theo tập quán thì quyền sở hữu đối với gia súc và số gia súc được sinh ra trong thời gian nuôi giữ thuộc về người bắt được gia súc.
2. Trường hợp chủ sở hữu được nhận lại gia súc bị thất lạc thì phải thanh toán tiền công nuôi giữ và các chi phí khác cho người bắt được gia súc. Trong thời gian nuôi giữ gia súc bị thất lạc, nếu gia súc có sinh con thì người bắt được gia súc được hưởng một nửa số gia súc sinh ra hoặc 50% giá trị số gia súc sinh ra và phải bồi thường thiệt hại nếu có lỗi cố ý làm chết gia súc.
Bà Loan, bà Mai: Vậy, chúng tôi nhất trí.
Ba ngày sau. Vẫn tại nhà ông Khá, có đông đủ mọi người
Ông Long: Thưa các ông bà, như chúng ta đã thống nhất theo phương án “Trâu tự tìm về chuồng” có sự chứng kiến của tổ hòa giải và 2 gia đình đang đi tìm trâu lạc là nhà và Loan với nhà bà Mai. Kết quả là sau 3 ngày con trâu đều đi về nhà bà Loan. Vậy chúng tôi thấy không có cơ sở nào để bà Mai nhận con trâu này là của mình. Do đó, bà Mai phải trả lại con trâu cho bà Loan như đã thống nhất.
Mọi người: Đúng đấy bà Mai ạ.
Bà Mai: Vâng, nhưng tôi vẫn chưa thấy thuyết phục cho lắm, lỡ con trâu của tôi nó bị lẫn thì sao?
Ông Hoàng: Bà Mai này, đặc tính của trâu thì bà biết rõ còn gì. Trong trường hợp 2 bà không thể thỏa thuận được thì có thể khởi kiện yêu cầu Tòa án giải quyết. Ra Tòa người ta làm rõ trâu của ai, mất nhiều thời gian theo đuổi vụ kiện, ảnh hưởng đến làm ăn, lại còn phải trả án phí nữa. Ý bà thế nào?
Bà Mai: Ôi thôi, thế thì phức tạp, tốn kém quá...(ngập ngừng). Thôi, tôi xin được trả lại trâu cho bà Loan.
Bà Loan (Phấn khởi cầm tay bà Mai) Cảm ơn bà, bà để tôi trả bà chi phí bà đã trông giữ trâu cho nhà tôi thời gian qua.
Bà Mai: Thôi, tình làng nghĩa xóm, chỗ chị em mình bà bày vẽ làm gì. Coi như tôi giúp, bà không phải tiền nong gì nhé. Bà không giận tôi là tôi vui rồi.
Ông Khá: Chúng tôi nhiệt liệt hoan nghênh về thiện chí của hai bà.
Ông Long: Bà Mai này, bà yên tâm, con trâu của nhà bà chưa tìm thấy, tôi sẽ báo cho xã thông báo trên loa truyền thanh. Tôi tin là sẽ tìm được nay mai thôi.
Bà Loan: Tôi xin cảm ơn bà Mai. Xin lỗi vì đã to tiếng với bà. Và cũng xin cảm ơn các ông bà Tổ hoà giải hai thôn đã hoà giải cho chúng tôi, tìm được trâu cho tôi thật là đơn giản.
Mọi người vui vẻ ngồi uống nước, nói chuyện rồi ra về./.