MỘT SỐ VẤN ĐỀ TỪ THỰC TIỄN TRIỂN KHAI LUẬT HÒA GIẢI Ở CƠ SỞ

Nghiên cứu trao đổi

18/01/2017 15:32

Thời gian qua, hòa giải ở cơ sở đã phát huy vai trò tích cực trong việc góp phần giải quyết các mâu thuẫn, tranh chấp nhỏ ở cộng đồng dân cư, giúp ổn định tình hình an ninh chính trị, trật tự an toàn xã hội ngay từ cơ sở. Đặc biệt, từ khi Luật Hòa giải ở cơ sở ra đời, vị trí, vai trò của công tác này trong đời sống xã hội càng được khẳng định. Bên cạnh đó, thực tiễn triển khai thi hành Luật Hòa giải ở cơ sở cũng cho thấy còn những hạn chế cần có giải pháp khắc phục.

- Một là, cần chú trọng nâng cao chất lượng hòa giải, không “chạy” theo số lượng. Việc xem trọng số lượng Tổ hòa giải chính là thực trạng của không ít địa phương, thậm chí chỉ tiêu số lượng về Tổ hòa giải có lúc còn được xem như một tiêu chí để đánh giá hiệu quả công tác hòa giải ở cơ sở. Trong bối cảnh hiện nay, cần thiết chú trọng nâng cao chất lượng hoạt động của các Tổ hòa giải ở cơ sở, đi sâu vào hiệu quả hoạt động. Nếu có thôn/Tổ dân phố có Tổ hòa giải hoạt động không hiệu quả thì không nhất thiết phải thành lập Tổ hòa giải; và ngược lại, nếu có Tổ hòa giải hoạt động hiệu quả thì có thể phát huy vai trò của Tổ ở các thôn/Tổ dân phố lân cận.

- Hai là, theo quy định tại Luật Hòa giải ở cơ sở thì Hòa giải viên có trách nhiệm rất lớn, bắt đầu từ khi nắm bắt vụ việc hòa giải, đến thực hiện và theo đuổi việc hòa giải, đôn đốc các bên thực hiện thỏa thuận hòa giải. Trách nhiệm là vậy nhưng đây vẫn là nhiệm vụ “ăn cơm nhà vác tù và hàng tổng”. Do đó, các chế độ đối với hòa giải viên và công tác hòa giải vẫn chưa được quan tâm đúng mức. Về cơ chế, Luật Hòa giải ở cơ sở, Nghị định số 15/2014/NĐ-CP ngày 27 tháng 02 năm 2014 của Chính phủ quy định chi tiết một số điều và biện pháp thi hành Luật hòa giải ở cơ sở, Thông tư liên tịch số 14/2014/TTLT-BTC-BTP ngày 27 tháng 01 năm 2014 của Bộ Tài chính, Bộ Tư pháp ban hành quy định việc lập dự toán, quản lý, sử dụng và quyết toán kinh phí ngân sách nhà nước bảo đảm cho công tác phổ biến, giáo dục pháp luật và chuẩn tiếp cận pháp luật của người dân tại cơ sở, đã nêu rõ chế độ hỗ trợ trong công tác này, thậm chí có thể nói chế độ khá đầy đủ khi quy định hỗ trợ các vấn đề thiệt hại về sức khỏe, tính mạng của hòa giải viên trong khi thực hiện nhiệm vụ. Tuy nhiên, thực tiễn cho thấy khó đảm bảo được các quyền này của hòa giải viên và Tổ hòa giải ở cơ sở một cách đầy đủ do ngân sách địa phương chưa bố trí được. Trong khi đó, Luật Hòa giải ở cơ sở nêu rõ “Ngân sách trung ương chi bổ sung cho các địa phương chưa tự cân đối được ngân sách để hỗ trợ kinh phí cho công tác hòa giải ở cơ sở’ (khoản 1 Điều 6), nhưng trên thực tế việc này chưa được triển khai thống nhất, đầy đủ.

- Ba là, cần tăng cường trách nhiệm của các ngành trong hỗ trợ cho hòa giải viên khi thực hiện nhiệm vụ. Thực tiễn hòa giải với nhiều tình huống đa dạng, phức tạp và không phải lúc nào hòa giải viên cũng thông hiểu, nắm bắt đầy đủ thông tin. Với những trường hợp này, sự hỗ trợ của cán bộ công chức ở cấp xã cũng như các ngành là rất quan trọng. Luật Hòa giải ở cơ sở chỉ quy định “Trong trường hợp chưa xác định được vụ, việc có thuộc phạm vi hòa giải ở cơ sở hay không, thì hòa giải viên đề nghị công chức Tư pháp - Hộ tịch hướng dẫn” (Điều 7 Nghị định số 15/2014/NĐ-CP ngày 27 tháng 02 năm 2014 của Chính phủ quy định chi tiết một số điều và biện pháp thi hành Luật hòa giải ở cơ sở); chưa quy định trách nhiệm hỗ trợ của cán bộ, công chức và các cơ quan khi hòa giải viên muốn tìm hiểu thông tin liên quan để giải quyết vụ việc. Do đó, cần thiết có quy định về vấn đề này để hỗ trợ hòa giải viên trong quá trình tìm hiểu, thực hiện hòa giải vụ việc được thuận lợi, thành công.

- Bốn là, tăng cường bồi dưỡng kiến thức pháp luật cho hòa giải viên. Có thể nói, một trong những yếu tố quyết định chất lượng, hiệu quả công tác hòa giải chính là là kỹ năng hòa giải, trong đó quan trọng nhất là kiến thức pháp luật của hòa giải viên. Mặc dù Luật Hòa giải ở cơ sở đã quy định tiêu chuẩn của hòa giải viên là “có hiểu biết pháp luật” nhưng mức độ đáp ứng trên thực tế còn hạn chế. Nếu nâng tiêu chí này lên một cách cụ thể thì khó thực hiện vì đây là công việc mang tính tự nguyện, chủ yếu do những người có uy tín ở cộng đồng dân cư thực hiện. Do đó, trước mắt để đáp ứng yêu cầu nhiệm vụ, cần thiết tăng cường công tác tập huấn, bồi dưỡng kiến thức pháp luật cho đội ngũ này.

- Năm là, tổ chức tổng kết, khen thưởng trong công tác hòa giải ở cơ sở. Nhiệm vụ này lâu nay chưa được chú trọng thực hiện, chủ yếu lồng ghép vào công tác phổ biến, giáo dục pháp luật. Do đó, chưa thường xuyên đánh giá đầy đủ, toàn diện về công tác hòa giải ở cơ sở cũng như biểu dương những nhân tố tích cực trong công tác hòa giải, khuyến khích các hòa giải viên phát huy vai trò của mình ở cơ sở.

- Sáu là, nguồn lực đối với công tác hòa giải ở cơ sở còn hạn chế, mặc dù Nhà nước có các chính sách hỗ trợ nhưng vẫn chưa đáp ứng yêu cầu. Do đó, có thể có cơ chế huy động sự hỗ trợ nguồn lực của các lực lượng trong xã hội đối với công tác này để nâng cao chất lượng, hiệu quả của hoạt động hòa giải ở cơ sở.

Nguyễn Thị Đào

Bài viết đã đăng tải

Chuyển đổi Phòng công chứng thành Văn phòng công chứng theo Luật công chứng năm 2014 và Nghị định số 29/2015/NĐ-CP - Những vấn đề thực tiễn

29/11/2016 16:44

Xã hội hóa hoạt động công chứng là một chủ trương lớn theo tinh thần Nghị quyết 49-NQ/TW ngày 02 tháng 6 năm 2005 của Bộ Chính trị về Chiến lược cải cách tư pháp đến năm 2020 nhằm giảm sự quá tải tại các Phòng công chứng; giảm gánh nặng ngân sách, biên chế của Nhà nước; góp phần đưa hoạt động công chứng trở thành một loại dịch vụ công chuyên nghiệp, an toàn, chất lượng cao; phục vụ tốt hơn nhu cầu ngày càng tăng của cá nhân, tổ chức; là giải pháp thiết thực để đẩy mạnh cải cách tư pháp.

Những quy định mới về công tác rà soát, hệ thống hóa văn bản quy phạm pháp luật

11/11/2016 16:46

Ngày 22/6/2015, Quốc hội khóa XIII đã thông qua Luật Ban hành văn bản quy phạm pháp luật thay thế Luật Ban hành văn bản quy phạm pháp luật năm 2008, Luật Ban hành văn bản quy phạm pháp luật của Hội đồng nhân dân, Ủy ban nhân dân năm 2004. Trên cơ sở nhiệm vụ được giao, ngày 14/5/2016, Chính phủ đã ban hành Nghị định số 34/2016/NĐ-CP quy định chi tiết một số điều và biện pháp thi hành Luật Ban hành văn bản quy phạm pháp luật. Theo đó, kể từ ngày Luật Ban hành văn bản quy phạm pháp luật năm 2015 và Nghị định số 34/2016/NĐ-CP có hiệu lực (01/7/2016) thì các Nghị định số 16/2013/NĐ-CP ngày 06/02/2013 của Chính phủ về rà soát, hệ thống hóa văn bản quy phạm pháp luật và Thông tư số 09/2013/TT-BTP ngày 15/6/2016 của Bộ trưởng Bộ Tư pháp quy định chi tiết thi hành Nghị định số 16/2013/NĐ-CP ngày 06/02/2013 của Chính phủ về rà soát, hệ thống hóa văn bản quy phạm pháp luật sẽ hết hiệu lực thi hành.

Một số ý kiến góp ý vào dự thảo Luật Trách nhiệm bồi thường của Nhà nước (sửa đổi)

06/07/2016 16:04

Luật Trách nhiệm bồi thường của Nhà nước được thông qua ngày 18/6/2009, có hiệu lực kể từ ngày 01/01/2010. Đến nay, sau hơn 06 năm thi hành, Luật Trách nhiệm bồi thường của nhà nước đã thực sự trở thành công cụ pháp lý quan trọng để tổ chức, cá nhân bảo vệ quyền, lợi ích hợp pháp của mình. Bên cạnh đó, Luật còn là cơ chế hiệu quả để ngăn ngừa sự lạm dụng quyền lực nhà nước, phòng chống các hành vi vi phạm pháp luật trong thực thi công vụ, góp phần nâng cao ý thức trách nhiệm trong thực thi công vụ của đội ngũ cán bộ, công chức nói riêng cũng như chất lượng hoạt động của bộ máy nhà nước nói chung. Tuy nhiên, kể từ năm 2010 đến nay, Quốc hội đã ban hành nhiều bộ luật, luật mới, đặc biệt tháng 11 năm 2013, Quốc hội khóa XIII đã thông qua Hiến pháp mới, trong đó có nhiều quy định mới về quyền con người, quyền, nghĩa vụ cơ bản của công dân. Sự phát triển, thay đổi của hệ thống pháp luật Việt Nam hiện hành đã làm cho nhiều quy định của Luật Trách nhiệm bồi thường của Nhà nước, đặc biệt là quy định về phạm vi trách nhiệm bồi thường của Nhà nước không còn phù hợp và thiếu tính thống nhất trong hệ thống pháp luật, đặt ra yêu cầu cần nghiên cứu sửa đổi toàn diện.

Xã hội hóa công tác phổ biến, giáo dục pháp luật: CẦN GIẢI PHÁP QUYẾT LIỆT

06/07/2016 16:04

Luật Phổ biến, giáo dục pháp luật năm 2013 đã quy định về xã hội hóa công tác phổ biến, giáo dục pháp luật, được đánh giá là một trong những chính sách quan trọng, có tính đột phá nhằm huy động nguồn lực xã hội cho công tác này. Tuy nhiên, để chính sách này phát huy hiệu quả trên thực tế cần có các giải pháp thực hiện mang tính quyết liệt, đột phá hơn nữa.

Công chứng hợp đồng mua bán tài sản bán đấu giá là bất động sản và vấn đề trao đổi

06/06/2016 16:33

Ngày 14 tháng 6 năm 2005, Quốc hội khoá XI kỳ họp thứ 7 đã thông qua Bộ luật Dân sự (Bộ luật Dân sự 2005), có hiệu lực từ ngày 01/01/2006, trong đó bán đấu giá tài sản được quy định từ Điều 456 đến Điều 459. Ngày 04 tháng 3 năm 2010 Chính phủ ban hành Nghị định 17/2010/NĐ-CP về bán đấu giá tài sản (Nghị định số 17/2005/NĐ-CP) thay thế Nghị định 05/2005/NĐ-CP đã ban hành trước đó nhằm cụ thể hóa các quy định của Bộ luật Dân sự về bán đấu giá tài sản. Nghị định số 17/2010/NĐ-CP đã khắc phục được nhiều vướng mắc của Nghị định số 05/2005/NĐ-CP, đáp ứng được yêu cầu thực tiễn về bán đấu giá tài sản. Hoạt động bán đấu giá tài sản đã đạt được những kết quả đáng khích lệ, tạo cơ sở pháp lý quan trọng đối với việc củng cố, phát triển các tổ chức bán đấu giá chuyên nghiệp và đáp ứng tương đối tốt nhu cầu của cá nhân, tổ chức trong lĩnh vực này. Tuy nhiên, thực tiễn hoạt động bán đấu giá tài sản còn nhiều những vướng mắc, bất cập. Trong phạm vi bài viết này chỉ xin trao đổi về việc công chứng, chứng thực hợp đồng mua bán tài sản bán đấu giá là bất động sản.

Nghiên cứu, trao đổi về liên thông thủ tục hành chính đối với đăng ký thường trú

12/04/2016 15:57

Ngày 05/4/2016 thực hiện Thông báo kết luận số 24/TB-UBND, ngày 28/ 3/2016 của Chủ tịch UBND thị xã Hương Thủy tại phiên họp soát xét việc triển khai thực hiện Thông tư liên tịch số 05/2015/TTLT-BTP-BCA-BYT ngày 15/5/2015 của Bộ tư pháp, Bộ Công an, Bộ Y tế, phòng Tư pháp tiếp tục phối hợp với Công an thị xã hướng dẫn cho cán bộ tư pháp - hộ tịch các xã phường về hồ sơ thủ tục đăng ký thường trú.

Một số vướng mắc trong việc thi hành Nghị định số 111/2013/NĐ-CP của Chính phủ quy định chế độ áp dụng biện pháp xử lý hành chính giáo dục tại xã, phường, thị trấn.

29/12/2015 10:10

Ngày 30/9/2013, Chính phủ đã ban hành Nghị định 111/2013/NĐ-CP quy định chế độ áp dụng biện pháp xử lý hành chính giáo dục tại xã, phường, trị trấn (sau đây gọi tắt là Nghị định số 111/2013/NĐ-CP).

Những điểm mới cơ bản của Dự thảo Bộ luật Hình sự (sửa đổi)

31/08/2015 09:40

Sau hơn 14 năm thi hành, Bộ luật Hình sự (sửa đổi) năm 1999 đã có những tác động tích cực đối với công tác phòng, chống tội phạm, bảo vệ và thúc đẩy sự phát triển kinh tế - xã hội của đất nước, góp phần tích cực vào sự nghiệp xây dựng và bảo vệ vững chắc Tổ quốc Việt Nam xã hội chủ nghĩa, bảo vệ tốt hơn quyền con người, quyền công dân.

Một số ý kiến góp ý vào dự án Luật ban hành quyết định hành chính

22/06/2015 08:13

Quyết định hành chính (sau đây viết tắt là QĐHC) là văn bản áp dụng pháp luật do cơ quan nhà nước có thẩm quyền ban hành nhân danh quyền lực công nhằm quyết định một vấn đề cụ thể trong hoạt động quản lý hành chính, được áp dụng một lần đối với một hoặc một số đối tượng cụ thể. Nội dung QĐHC làm phát sinh, thay đổi, hạn chế hoặc chấm dứt nghĩa vụ, quyền, lợi ích của cá nhân, cơ quan, tổ chức hoặc liên quan đến lợi ích cộng đồng, do đó, QĐHC tác động trực tiếp đến đời sống của người dân, hoạt động sản xuất, kinh doanh của doanh nghiệp.