Phân vai
Anh Trung: Cán bộ trại giam
Tuấn: Phạm nhân
Bà Hồng: Mẹ Tuấn
Bác Năm: Hàng xóm nhà Tuấn
Nội dung tiểu phẩm
Anh Trung (cán bộ trại giam): Tuấn ơi, sao lại ngồi thẩn thờ thế em? Em nhớ nhà à?
Tuấn: Dạ, báo cáo cán bộ... em chỉ lo. Sắp hết thời hạn ở đây, em sợ ra ngoài mọi người kỳ thị, không ai nhận em làm lại từ đầu.
Anh Trung: Tuấn, em yên tâm. Chính phủ mới ban hành Nghị định 355/2025/NĐ-CP ngày 31 tháng 12 năm 2025 quy định chi tiết thi hành một số điều của Luật Tư pháp người chưa thành niên về áp dụng biện pháp giáo dục tại trường giáo dưỡng, thi hành án phạt tù tại trại giam và chuẩn bị tái hòa nhập cộng đồng đối với người chưa thành niên rồi. Theo đó, việc giáo dục tại trại giam giờ đây không chỉ là rèn kỷ luật, mà trọng tâm là dạy nghề, kỹ năng sống và chuẩn bị kỹ lưỡng cho em tái hòa nhập cộng đồng.
“Điều 42 Nghị định 355/2025/NĐ-CP quy định về chuẩn bị công tác tái hòa nhập cộng đồng cho học sinh trường giáo dưỡng, phạm nhân là người chưa thành niên tại trại giam như sau:
1. Hai tháng trước khi học sinh chấp hành xong quyết định hoặc khi học sinh được đề nghị Tòa án có thẩm quyền xem xét, quyết định chấm dứt trước thời hạn việc chấp hành biện pháp giáo dục tại trường giáo dưỡng; phạm nhân là người chưa thành niên chấp hành xong án phạt tù, phạm nhân là người chưa thành niên được đặc xá, phạm nhân là người chưa thành niên được tha tù trước thời hạn có điều kiện thì Hiệu trưởng trường giáo dưỡng, Giám thị trại giam thông báo cho Ủy ban nhân dân cấp xã nơi về cư trú để chủ động theo dõi, giáo dục, giúp đỡ họ tái hòa nhập cộng đồng. Tổ chức phổ biến chính sách pháp luật, thông tin về tình hình kinh tế - xã hội, thị trường lao động, tư vấn giáo dục kỹ năng sống, trợ giúp về tâm lý, hỗ trợ các thủ tục pháp lý nhằm trang bị kiến thức cần thiết, nâng cao khả năng tự giải quyết những khó khăn, vướng mắc của học sinh, phạm nhân là người chưa thành niên.
Trường giáo dưỡng, trại giam thành lập Quỹ hòa nhập cộng đồng từ nguồn kinh phí hợp pháp theo quy định để hỗ trợ hoạt động hòa nhập cộng đồng cho học sinh khi chấp hành xong quyết định; phạm nhân là người chưa thành niên chấp hành xong án phạt tù, phạm nhân là người chưa thành niên được đặc xá, phạm nhân là người chưa thành niên được tha tù trước thời hạn có điều kiện.
2. Biện pháp tái hòa nhập cộng đồng đối với học sinh đã chấp hành xong quyết định áp dụng biện pháp đưa vào trường giáo dưỡng; phạm nhân là người chưa thành niên chấp hành xong án phạt tù, phạm nhân là người chưa thành niên được đặc xá, phạm nhân là người chưa thành niên được tha tù trước thời hạn có điều kiện.
a) Việc tái hòa nhập cộng đồng đối với học sinh đã chấp hành xong biện pháp đưa vào trường giáo dưỡng, phạm nhân là người chưa thành niên chấp hành xong án phạt tù, phạm nhân là người chưa thành niên được đặc xá, phạm nhân là người chưa thành niên được tha tù trước thời hạn có điều kiện thực hiện theo quy định tại khoản 1 nêu trên;
b) Học sinh chấp hành xong quyết định; phạm nhân là người chưa thành niên chấp hành xong án phạt tù, phạm nhân là người chưa thành niên được đặc xá, phạm nhân là người chưa thành niên được tha tù trước thời hạn có điều kiện;
Được ưu tiên tiếp tục học văn hóa tại cơ sở giáo dục tại địa phương, học nghề, giải quyết việc làm, trợ giúp pháp lý và hỗ trợ vay vốn để học tập, tìm kiếm việc làm, ổn định cuộc sống;
c) Học sinh chấp hành xong quyết định; phạm nhân là người chưa thành niên chấp hành xong án phạt tù, phạm nhân là người chưa thành niên được đặc xá, phạm nhân là người chưa thành niên được tha tù trước thời hạn có điều kiện;
Được áp dụng các biện pháp bảo vệ nhằm khắc phục các nguyên nhân và điều kiện vi phạm pháp luật, phục hồi, tránh tái phạm theo quy định của Luật Trẻ em.
3. Nhà nước khuyến khích các cơ quan, đơn vị, cá nhân tạo điều kiện, giúp đỡ học sinh chấp hành xong biện pháp giáo dục tại trường giáo dưỡng, được chấm dứt trước thời hạn việc chấp hành biện pháp giáo dục tại trường giáo dưỡng; phạm nhân là người chưa thành niên chấp hành xong án phạt tù, phạm nhân là người chưa thành niên được đặc xá, phạm nhân là người chưa thành niên được tha tù trước thời hạn có điều kiện bằng các biện pháp sau đây:
a) Thông tin, truyền thông, giáo dục về tái hòa nhập cộng đồng;
b) Dạy nghề, giải quyết việc làm;
c) Trợ giúp về tâm lý và hỗ trợ các thủ tục pháp lý;
d) Các biện pháp hỗ trợ khác.”
Tuấn: Nhưng nghề em học ở đây ra ngoài có được công nhận không ạ? Em chỉ sợ ra ngoài không có công ty nào công nhận những gì em đã học.
Anh Trung: Chắc chắn! Em yên tâm, trước khi chấp hành xong án phạt tù em sẽ được tư vấn tâm lý, hỗ trợ các thủ tục pháp lý để tái hòa nhập cộng đồng. Qua tư vấn sẽ giúp em xóa bỏ mặc cảm, tự ti; xây dựng ý chí, niềm tin, khả năng ứng phó, giải quyết các vấn đề phát sinh trong quá trình tái hòa nhập cộng đồng. Nhân tiện em đã hỏi thì anh cũng đọc cho em quy định này để em biết luôn nhé!
“Điều 43 Nghị định 355/2025/NĐ-CP quy định về tư vấn tâm lý, hỗ trợ các thủ tục pháp lý cho phạm nhân là người chưa thành niên như sau:
1. Trong khoảng thời gian hai tháng trước khi phạm nhân là người chưa thành niên chấp hành xong án phạt tù hoặc sau khi có kết quả thẩm định nhất trí đề nghị đặc xá, tha tù trước thời hạn có điều kiện của cơ quan có thẩm quyền, các trại giam tổ chức tư vấn tâm lý, hỗ trợ các thủ tục pháp lý cho phạm nhân.
2. Tư vấn tâm lý nhằm cung cấp cho phạm nhân là người chưa thành niên kiến thức, giúp họ định hướng và nâng cao khả năng tự giải quyết những khó khăn, vướng mắc gặp phải trong quá trình tái hòa nhập cộng đồng. Nội dung tư vấn bao gồm:
a) Tư vấn tình cảm, hôn nhân, gia đình, sức khỏe; phòng, chống ma túy, HIV/AIDS và các tệ nạn xã hội;
b) Tư vấn xóa bỏ mặc cảm, tự ti; xây dựng ý chí, niềm tin, khả năng ứng phó, giải quyết các vấn đề phát sinh trong quá trình tái hòa nhập cộng đồng;
c) Tư vấn về lao động, việc làm, sử dụng các ngành nghề đã được học, bảo hiểm xã hội và các vấn đề khác có liên quan.
3. Phương pháp tư vấn tâm lý cho phạm nhân là người chưa thành niên
a) Các trại giam tổ chức cho phạm nhân là người chưa thành niên đăng ký nhu cầu tư vấn bằng phiếu nêu các nội dung cần được tư vấn hoặc chủ động phát hiện các vướng mắc cần được tư vấn của phạm nhân là người chưa thành niên, từ đó phân công cán bộ có kinh nghiệm, hiểu biết về các lĩnh vực để tư vấn trực tiếp cho phạm nhân là người chưa thành niên. Có thể tư vấn riêng cho từng phạm nhân là người chưa thành niên hoặc tư vấn nhóm cho số phạm nhân là người chưa thành niên có cùng nội dung tư vấn;
b) Việc tổ chức tư vấn riêng phải được thực hiện trong các phòng tư vấn, có trang bị bàn ghế làm việc và các phương tiện cần thiết phục vụ cho việc tư vấn.
4. Phạm nhân là người chưa thành niên chuẩn bị chấp hành xong án phạt tù được hỗ trợ về các thủ tục pháp lý như: Đăng ký cư trú; đăng ký hộ tịch; cấp thẻ căn cước; vay vốn, đăng ký kinh doanh, ký kết hợp đồng lao động và các thủ tục hành chính khác theo quy định của pháp luật.
5. Các trại giam có thể mời cán bộ của ngành Tư pháp, Giáo dục và Đào tạo, Hội Luật gia, Hội Liên hiệp Thanh niên, Trường đại học, Trung tâm Phòng, chống HIV/AIDS, Trung tâm dịch vụ việc làm, các doanh nghiệp hoặc các cơ quan chức năng khác đến tư vấn, hỗ trợ các thủ tục pháp lý cho phạm nhân là người chưa thành niên. Những người thuộc cơ quan Nhà nước, tổ chức xã hội đến tư vấn, hỗ trợ các thủ tục pháp lý cho phạm nhân là người chưa thành niên phải được lãnh đạo cơ quan, tổ chức đó giới thiệu đến làm việc bằng văn bản và được Giám thị trại giam đồng ý bố trí làm việc.”
Tuấn: (Mắt sáng lên) Vậy là em có cơ hội sửa sai thật ạ? Em có thể bắt đầu lại không anh?
Anh Trung: Đúng thế. Điều quan trọng là em phải giữ quyết tâm rèn luyện. Tương lai ở trong tay em.
Tuấn: Dạ, em sẽ bắt đầu lại, cố gắng hết mình không để mẹ em không phải buồn lòng vì em nữa.
Anh Trung: Đương nhiên là em làm được. Anh tin em!
Ba tháng sau, tại nhà Tuấn, bà Hồng (mẹ Tuấn) và Bác Năm hàng xóm đang nói chuyện với nhau về việc hôm nay Tuấn về.
Bác Năm: Bà này, thằng Tuấn sắp về à? Phải cảnh giác, "ngựa quen đường cũ" đấy. Cái loại tội phạm này khó cải tạo lắm. Nó còn trẻ thế, con đường phía trước còn dài nếu lại mắc sai lầm là hỏng cả đời đó bà. Bà phải chú ý trông chừng nó, đừng để xảy ra chuyện lại hối hận không kịp.
Bà Hồng: (Rơm rớm nước mắt) Bác nói thế tội con nó. Nó sai, nó đã chịu phạt rồi. Chắc nó không dám nữa. Con tôi cũng nhất thời dại dột chứ bản chất nó không xấu. Về rồi chắc chắn nó sẽ làm lại tự đầu, không mắc lại sai lầm nữa.
(Tuấn bước vào, mặc quần áo bình thường, trông chững chạc)
Tuấn: Con chào bác Năm, chào mẹ.
Bác Năm: (Ngập ngừng) Ờ... về rồi à, khỏe không cháu? Nhìn cháu có vẻ khỏe mạnh, chững chạc hơn trước. Cháu có định đi xin việc không, hay lại...
Tuấn: (Tự tin) Dạ thưa bác, thời gian ở trại giam, cán bộ đã giúp con học xong nghề sửa chữa điện lạnh và có chứng chỉ nghề. Nghị định 355/2025/NĐ-CP mới nhất quy định rất rõ về việc hỗ trợ người chưa thành niên tái hòa nhập cộng đồng, xóa bỏ sự kỳ thị, bác ạ. Cháu còn được biết, phạm nhân còn được hỗ trợ kinh phí đó bác Năm. Mẹ đưa điện thoại con đọc cho bác Năm nghe:
“Điều 45 Nghị định 355/2025/NĐ-CP quy định về hỗ trợ kinh phí từ Quỹ hòa nhập cộng đồng của trại giam cho phạm nhân là người chưa thành niên khi tái hòa nhập cộng đồng
1. Phạm nhân là người chưa thành niên hết hạn chấp hành án phạt tù, được đặc xá, tha tù trước thời hạn có điều kiện trước khi trở về nơi cư trú được cấp hỗ trợ khoản tiền từ Quỹ hòa nhập cộng đồng của trại giam.
2. Căn cứ nguồn vốn của Quỹ hòa nhập cộng đồng, Giám thị trại giam quyết định mức tiền hỗ trợ phù hợp với điều kiện, hoàn cảnh của từng phạm nhân là người chưa thành niên.”
Bà Hồng: Đúng đấy bác Năm. Ở xã mình cũng vừa triển khai kế hoạch thực hiện Nghị định này, công an xã và các đoàn thể sẽ giúp đỡ cháu tìm việc, không ai bỏ rơi cháu cả.
Bác Năm: (Thở dài, vỗ vai Tuấn) Ừ, biết sửa sai là tốt. Cháu nói thế thì bác cũng yên tâm rồi. Chỉ cần cháu cố gắng sẽ không ai để cháu lại một mình. Cố lên, mọi việc sẽ tốt đẹp thôi!
Tuấn, Bà Hồng và Bác Năm tin rằng Nghị định số 355/2025/NĐ-CP không chỉ là văn bản pháp luật, mà là cánh cửa hy vọng dành cho những người chưa thành niên lầm lỡ. Với sự quan tâm của Nhà nước (quy định về giáo dục, thi hành án) và sự hỗ trợ của cộng đồng, các em hoàn toàn có thể trở thành người có ích./.