Vợ chồng anh Khôi và chị Vân kết hôn với nhau cũng đã 15 năm. Trong thời gian chung sống cùng nhau vợ chồng anh chị luôn yêu thương, đỡ đần nhau trong công việc và chăm chỉ làm ăn. Cuộc sống những năm đầu mới cưới của hai vợ chồng còn khó khăn, lúc đó lại nuôi con nhỏ, sinh đôi nên vợ chồng anh chị càng vất vả hơn. Gia đình chung sống trong ngôi nhà nhỏ và mảnh đất được bố mẹ anh Khôi cho sau khi cưới. Nhưng đến nay, nhờ sự chăm chỉ làm ăn và biết cách vun vén của cả hai vợ chồng, hai anh chị cũng dành dụm được số tiền để xây ngôi nhà mới khang trang hơn.
Buổi tối cả gia đình anh chị đang quầy quần bên mâm cơm, vừa ăn vừa trò chuyện. Đây cũng sẽ là buổi cơm cuối cùng trong ngôi nhà cũ này. Ngày mai, gia đình anh chị sẽ tháo dỡ ngôi nhà cũ đề xây nhà mới. Tiếng nói cười vui vẻ vang cả một góc nhà.
Sáng hôm sau, gia đình anh chị tháo dỡ ngôi nhà để chuẩn bị đào móng nhà mới. Buổi sáng sớm nhóm thợ đã tới để chuẩn bị làm việc. Anh Khôi cũng là một thợ xây lành nghề, là người thợ giỏi có tiếng trong làng, tự mình xây dựng ngôi nhà cho chính mình. Mọi người đều vui vẻ, hăng say làm việc dưới sự dẫn dắt của anh Khôi. Đến ngày thứ ba, trong lúc đang đào đất để xây móng nhà, anh Khôi phát hiện ra một chiếc hộp được chôn dưới đất. Anh đã cẩn thận đào nó và lấy lên. Anh liền mở chiếc hộp ra và phát hiện trong hộp được gói rất cẩn thận một thứ gì đó bên trong, tháo ra từng lớp và anh phát hiện đó chính là một chiếc bình. Anh cũng không am hiểu gì về gốm sứ và đỗ cổ nhưng anh cũng biết được đây là chiếc bình nó phải có từ rất lâu rồi. Sau đó, anh đã lau sạch nó một cách cẩn thận và cất vào một chỗ kín để tránh bị vỡ. Anh tự nghĩ rằng, ngày mai anh sẽ mang đến ông Long, người làng bên là một người rành về đồ cổ để hỏi về giá trị của chiếc bình này.
Anh Khôi rất tò mò về chiếc bình đã đào được, anh đến nhà ông Long để hỏi. Khi đến nhà ông Long, anh mở chiếc bình ra cho ông Long xem. Sau một hồi mân mê, chăm chú nhìn từng chi tiết, góc cạnh của chiếc bình, ông Long nói với anh Khôi rằng đây là một chiếc bình cổ. Với người am hiểu về đồ cổ như ông, khẳng định rằng chiếc bình này là rất quý và nó có từ mấy trăm năm trước. Nghe ông Long nói vậy, anh Khôi rất vui mừng và nghĩ rằng nếu mình bán chiếc bình cổ này chắc sẽ rất nhiều tiền, lúc đó mình sẽ có nhiều tiền và xây nhà đẹp hơn. Anh cảm ơn ông Long và chào ông để ra về.
Vừa về đến nhà, anh Khôi gọi chị Vân vào để kể lại câu chuyện chiếc bình và việc ông Long nói về giá trị của nó. Cũng giống như anh Khôi, nghe xong chị Vân cũng rất vui và mong chờ vào việc sẽ bán chiếc bình cổ này để có thêm tiền xây nhà. Hai anh chị nâng niu chiếc bình và bọc nó lại cẩn thận cất vào tủ khoá lại.
Sáng thứ bảy, chị Lan là bạn thân của chị Vân đến chơi, chị Lan làm việc tại Hội Liên hiệp phụ nữ xã. Hôm nay là thứ bảy chị được nghỉ làm nên sang hỏi thăm tình hình xây nhà mới của bạn. Hai người bạn gặp nhau trò chuyện vui vẻ, vì là bạn rất thân nên chị Vân cũng kể lại câu chuyện chồng chị đào được chiếc bình cổ trong lúc đang đào đất xây móng nhà. Chị cũng đã lấy chiếc bình ra để chị Lan xem. Chị Lan cũng là một người có hiểu biết về pháp luật nên cũng đã nói với vợ chồng chị Vân về quy định xác lập quyền sở hữu đối với tài sản bị chôn, giấu, bị vùi lấp, chìm đắm được tìm thấy.
Chị Lan đã giải thích cho anh Khôi và chị Vân hiểu rõ về quy định này, cụ thể là tại Điều 229 Bộ luật Dân sự năm 2015:
“1. Người phát hiện tài sản bị chôn, giấu, bị vùi lấp, chìm đắm phải thông báo hoặc trả lại ngay cho chủ sở hữu; nếu không biết ai là chủ sở hữu thì phải thông báo hoặc giao nộp cho Ủy ban nhân dân cấp xã hoặc công an cấp xã nơi gần nhất hoặc cơ quan nhà nước có thẩm quyền khác theo quy định của pháp luật.
2. Tài sản bị chôn, giấu, bị vùi lấp, chìm đắm được tìm thấy mà không có hoặc không xác định được ai là chủ sở hữu thì sau khi trừ chi phí tìm kiếm, bảo quản, quyền sở hữu đối với tài sản này được xác định như sau:
a) Tài sản được tìm thấy là tài sản thuộc di tích lịch sử - văn hóa theo quy định của Luật di sản văn hóa thì thuộc về Nhà nước; người tìm thấy tài sản đó được hưởng một khoản tiền thưởng theo quy định của pháp luật;
b) Tài sản được tìm thấy không phải là tài sản thuộc di tích lịch sử - văn hóa theo quy định của Luật di sản văn hóa mà có giá trị nhỏ hơn hoặc bằng mười lần mức lương cơ sở do Nhà nước quy định thì thuộc sở hữu của người tìm thấy; nếu tài sản tìm thấy có giá trị lớn hơn mười lần mức lương cơ sở do Nhà nước quy định thì người tìm thấy được hưởng giá trị bằng mười lần mức lương cơ sở do Nhà nước quy định và 50% giá trị của phần vượt quá mười lần mức lương cơ sở do Nhà nước quy định, phần giá trị còn lại thuộc về Nhà nước.”.
Vì vậy, chị đã giải thích và hướng dẫn cho vợ chồng anh Khôi, chị Vân phải thông báo hoặc trả lại ngay cho chủ sở hữu; nếu không biết ai là chủ sở hữu thì phải thông báo hoặc giao nộp cho Ủy ban nhân dân cấp xã hoặc công an cấp xã nơi gần nhất. Để cơ quan có thẩm quyền xác định tài sản được tìm thấy có phải là tài sản thuộc di tích lịch sử - văn hóa không, từ đó sẽ có hướng giải quyết cụ thể.
Sau khi nghe chị Lan giải thích rõ các quy định của pháp luật, vợ chồng anh Khôi và chị Vân đã hiểu ra nhiều điều. Hai anh chị cứ nghĩ rằng đơn giản mình nhặt được chiếc bình này thì sẽ là của mình. Giờ đã nắm và hiểu rõ quy định của pháp luật, anh chị sẽ không vi phạm, sẽ thực hiện đúng theo các quy định của pháp luật, của Nhà nước. Chị Vân nói với chị Lan đến ngày thứ hai đầu tuần, hai vợ chồng chị sẽ đến Uỷ ban nhân dân xã để giao nộp chiếc bình này và để cơ quan có thẩm quyền giải quyết. Chị Lan thấy rất vui với những quyết định đúng đắn của bạn mình. Anh Khôi lại tiếp tục công việc đang làm dỡ của mình, còn hai người bạn lại cùng nhau ngồi xuống vừa nhặt rau vừa nói chuyện vui vẻ. Ánh nắng ngoài kia như không còn chói chang nữa, tiếng chim hót lảnh lót vang cả sân vườn như hiểu, trân quý cho những con người chân thiện mỹ./.