1. Cơ quan Cảnh sát điều tra Công an tỉnh A trưng cầu ông Nguyễn Văn B, là giám định viên tư pháp trong lĩnh vực kỹ thuật hình sự, giám định tài liệu có dấu hiệu bị làm giả. Sau khi nghiên cứu hồ sơ và thực hiện giám định, ông B xác định chữ ký trong tài liệu không phải do người bị tình nghi ký. Tuy nhiên, qua trao đổi với một số người, có ý kiến nên xem xét lại Kết luận này. Anh B hỏi: Luật Giám định tư pháp năm 2025 có quy định về nguyên tắc độc lập trong thực hiện giám định tư pháp không?
Trả lời: (có tính chất tham khảo)
Điều 4 Luật Giám định tư pháp năm 2025 quy định về nguyên tắc thực hiện giám định tư pháp:
“1. Tuân thủ pháp luật, tuân theo trình tự, thủ tục giám định, phương pháp khoa học, kỹ thuật, nghiệp vụ, quy trình giám định, quy chuẩn chuyên môn trong hoạt động giám định.
2. Trung thực, chính xác, khách quan, vô tư, kịp thời.
3. Độc lập trong quá trình thực hiện giám định, đưa ra kết luận giám định.
4. Chỉ kết luận về chuyên môn những vấn đề trong phạm vi được trưng cầu, yêu cầu giám định.
5. Chịu trách nhiệm trước pháp luật về kết luận giám định.”
Luật Giám định tư pháp năm 2025 quy định về nguyên tắc “độc lập trong quá trình thực hiện giám định, đưa ra kết luận giám định”. Đây là nguyên tắc mới được bổ sung so với Luật Giám định tư pháp năm 2012 được sửa đổi, bổ sung năm 2020. Quy định mới nhằm bảo đảm người giám định tư pháp có thể đưa ra kết luận trên cơ sở chuyên môn, khách quan, không bị tác động bởi cơ quan trưng cầu, người tiến hành tố tụng, lãnh đạo cơ quan hoặc bất kỳ chủ thể nào khác. Anh B nghiên cứu các nguyên tắc thực hiện giám định tư pháp để thực hiện bảo đảm quy định pháp luật.
2. Ông Trần Văn E có trình độ chuyên môn, đã có kinh nghiệm nhiều năm trong lĩnh vực tài chính và đáp ứng các điều kiện chuyên môn khác để được xem xét bổ nhiệm giám định viên tư pháp. Tuy nhiên, ông E chưa từng tham gia khóa bồi dưỡng kiến thức pháp luật và nghiệp vụ giám định tư pháp. Cơ quan ông E cho rằng ông đã có 15 năm kinh nghiệm chuyên môn nên không cần phải học khóa bồi dưỡng này và đề nghị bổ nhiệm ông làm giám định viên tư pháp.
Ông E có đáp ứng đầy đủ điều kiện để được bổ nhiệm giám định viên tư pháp không?
Trả lời: (có tính chất tham khảo)
Khoản 1 Điều 10 Luật Giám định tư pháp năm 2025 quy định tiêu chuẩn giám định viên tư pháp như sau:
“1. Công dân Việt Nam thường trú tại Việt Nam có đủ các tiêu chuẩn sau đây có thể được xem xét, bổ nhiệm giám định viên tư pháp:
a) Có phẩm chất đạo đức tốt;
b) Có trình độ đại học trở lên và đã qua thực tế hoạt động chuyên môn ở lĩnh vực được đào tạo từ đủ 05 năm trở lên.
Trường hợp người được đề nghị bổ nhiệm giám định viên pháp y, pháp y tâm thần, kỹ thuật hình sự đã trực tiếp giúp việc trong hoạt động giám định ở tổ chức giám định pháp y, pháp y tâm thần, kỹ thuật hình sự thì thời gian thực tế hoạt động chuyên môn từ đủ 03 năm trở lên;
c) Đã qua khóa bồi dưỡng kiến thức pháp luật và nghiệp vụ giám định tư pháp.”
Căn cứ quy định trên, việc một người có nhiều năm kinh nghiệm chuyên môn không đồng nghĩa với việc đương nhiên đáp ứng đầy đủ tiêu chuẩn để được bổ nhiệm giám định viên tư pháp. Ông E chưa qua khóa bồi dưỡng kiến thức pháp luật và nghiệp vụ giám định tư pháp nên ông E chưa đủ điều kiện để được bổ nhiệm giám định viên tư pháp.
3. Ông K là giám định viên nhận hồ sơ và mẫu vật để thực hiện giám định. Trong quá trình nghiên cứu, ông K phát hiện cần thêm một mẫu vật quan trọng để có thể thực hiện giám định chính xác. Ông K đề nghị cho biết, thời gian thông báo cho cơ quan trưng cầu có văn bản đề nghị bổ sung mẫu vật là bao lâu?
Trả lời: (có tính chất tham khảo)
Khoản 4 Điều 30 Luật Giám định tư pháp năm 2025 quy định: “Trong quá trình thực hiện giám định, trường hợp cần phải bổ sung thêm thông tin, tài liệu, mẫu vật có liên quan làm cơ sở cho việc giám định thì người giám định tư pháp, tổ chức giám định tư pháp có văn bản đề nghị người trưng cầu, yêu cầu giám định tư pháp bổ sung trong vòng 24 giờ kể từ thời điểm phát hiện hoặc xác định được nội dung cần bổ sung. Người trưng cầu, yêu cầu giám định tư pháp có trách nhiệm bổ sung thông tin, tài liệu, mẫu vật có liên quan trong thời hạn 05 ngày làm việc kể từ ngày nhận được văn bản đề nghị. Thời gian từ khi người giám định tư pháp, tổ chức giám định tư pháp có văn bản đề nghị đến khi nhận được thông tin, tài liệu, mẫu vật có liên quan bổ sung thì không tính vào thời hạn giám định.”
Căn cứ quy định trên, ông K phải có văn bản đề nghị người trưng cầu giám định bổ sung mẫu vật trong thời gian 24 giờ kể từ thời điểm phát hiện nội dung cần bổ sung.
4. Ông H hiện là người lao động của Công ty A, có hộ khẩu thường trú tại thành phố P. Ông H có trình độ chuyên môn và kinh nghiệm trong lĩnh vực di sản văn hóa, đáp ứng đầy đủ các điều kiện theo quy định của pháp luật để được xem xét bổ nhiệm làm giám định viên tư pháp. Nhận thấy bản thân có chuyên môn phù hợp và mong muốn tham gia hoạt động giám định tư pháp trong lĩnh vực trồng trọt và bảo vệ thực vật, ông H có nguyện vọng được bổ nhiệm làm giám định viên tư pháp.
Ông H cần thực hiện những thủ tục gì để được bổ nhiệm làm giám định viên tư pháp? Cơ quan nào có thẩm quyền thực hiện việc bổ nhiệm và trình tự, thủ tục bổ nhiệm được thực hiện như thế nào?
Trả lời: (có tính chất tham khảo)
- Khoản 2 Điều 11 Luật Giám định tư pháp năm 2025 quy định: “Chủ tịch Ủy ban nhân dân tỉnh, thành phố bổ nhiệm, miễn nhiệm giám định viên tư pháp đối với người làm việc tại cơ quan, đơn vị, tổ chức thuộc thẩm quyền quản lý của địa phương; cá nhân đăng ký thường trú tại địa phương, trừ trường hợp quy định tại khoản 1 Điều này”. Theo đó, Chủ tịch UBND thành phố P có thẩm quyền bổ nhiệm giám định viên tư pháp đối với trường hợp của ông H.
- Căn cứ quy định tại khoản 2 Điều 3 Nghị định số 177/2026/NĐ-CP ngày 19/5/2026 của Chính phủ quy định chi tiết một số điều và biện pháp thi hành Luật Giám định tư pháp, ông H cần lập 01 bộ hồ sơ, nộp trực tiếp hoặc qua dịch vụ bưu chính đến cơ quan chuyên môn thuộc UBND thành phố P quản lý lĩnh vực giám định tư pháp (Sở Nông nghiệp và Môi trường) hoặc Trung tâm phục vụ hành chính công thành phố P hoặc trực tuyến trên môi trường điện tử theo quy định tại Điều 2 Nghị định số 177/2026/NĐ-CP.
Trong thời hạn 05 ngày làm việc kể từ ngày nhận đủ hồ sơ hợp lệ, Sở Nông nghiệp và Môi trường trình Chủ tịch Ủy ban nhân dân thành phố P quyết định bổ nhiệm và cấp thẻ giám định viên tư pháp. Trong thời hạn 03 ngày làm việc kể từ ngày nhận được văn bản đề nghị, Chủ tịch Ủy ban nhân dân thành phố P quyết định bổ nhiệm và cấp thẻ giám định viên tư pháp.
- Khoản 3 Điều 3 Nghị định số 177/2026/NĐ-CP quy định hồ sơ đề nghị bổ nhiệm và cấp thẻ giám định viên tư pháp bao gồm:
“a) Đơn đề nghị bổ nhiệm và cấp thẻ giám định viên tư pháp của cá nhân;
b) Bằng tốt nghiệp đại học trở lên với chuyên ngành đào tạo phù hợp với lĩnh vực chuyên môn được đề nghị bổ nhiệm giám định viên tư pháp;
c) Giấy tờ chứng minh đã qua thực tế hoạt động chuyên môn ở lĩnh vực được đào tạo từ đủ 05 năm trở lên.
d) Giấy tờ chứng minh đã qua khóa bồi dưỡng kiến thức pháp luật và nghiệp vụ giám định tư pháp;
đ) 02 ảnh màu chân dung cỡ 02 cm x 03 cm hoặc bản điện tử ảnh màu cỡ 02 cm x 03 cm (trong trường hợp thực hiện trực tuyến) chụp không quá 06 tháng trước ngày nộp hồ sơ.
Giấy tờ quy định tại các điểm b, c và d khoản này là bản sao kèm bản chính để đối chiếu hoặc bản sao có chứng thực hoặc bản chính điện tử hoặc bản sao điện tử từ sổ gốc hoặc bản sao điện tử có chứng thực từ bản chính.”
5. Ông K là chuyên gia trong lĩnh vực tài chính, có trình độ đại học và hơn 10 năm kinh nghiệm chuyên môn, đang công tác tại Sở Tài chính thành phố H. Ông không phải là giám định viên tư pháp nhưng có chuyên môn phù hợp với yêu cầu của một lĩnh vực giám định. Sở Tài chính thành phố H nhận thấy ông K có thể đáp ứng yêu cầu giám định theo vụ việc.
Ông K có thể được công nhận là người giám định tư pháp theo vụ việc không? Cơ quan nào thực hiện thủ tục đề nghị công nhận?
Trả lời: (Có tính chất tham khảo)
Điều 13 Luật Giám định tư pháp năm 2025 quy định:
“Điều 13. Tiêu chuẩn người giám định tư pháp theo vụ việc
1. Công dân Việt Nam thường trú tại Việt Nam có đủ các tiêu chuẩn sau đây có thể được công nhận là người giám định tư pháp theo vụ việc:
a) Có phẩm chất đạo đức tốt;
b) Có trình độ đại học trở lên và đã qua thực tế hoạt động chuyên môn ở lĩnh vực được đào tạo từ đủ 05 năm trở lên.
2. Trường hợp người không đáp ứng quy định tại điểm b khoản 1 Điều này nhưng có kiến thức chuyên sâu, kinh nghiệm thực tiễn và kỹ năng chuyên môn ở lĩnh vực, chuyên ngành cần giám định thì cơ quan, tổ chức xem xét quyết định lựa chọn, công nhận người đó là người giám định tư pháp theo vụ việc.”
Ông K đủ tiêu chuẩn theo quy định tại Điều 13 Luật Giám định tư pháp năm 2025 thì có thể được công nhận là người giám định tư pháp theo vụ việc.
Khoản 2 Điều 14 Luật Giám định tư pháp năm 2025 quy định: “Chủ tịch Ủy ban nhân dân tỉnh, thành phố công nhận, hủy bỏ công nhận người giám định tư pháp theo vụ việc đối với người làm việc tại cơ quan, đơn vị, tổ chức thuộc thẩm quyền quản lý của địa phương, cá nhân đăng ký thường trú tại địa phương, trừ trường hợp quy định tại khoản 1 Điều này.”
Điểm b khoản 1 Điều 8 Nghị định số 177/2026/NĐ-CP ngày 19/5/2026 của Chính phủ quy định chi tiết một số điều và biện pháp thi hành Luật Giám định tư pháp quy định: “Người đứng đầu cơ quan chuyên môn thuộc Ủy ban nhân dân tỉnh, thành phố quản lý lĩnh vực giám định tư pháp có trách nhiệm lựa chọn người làm việc tại cơ quan, đơn vị thuộc thẩm quyền quản lý, có đủ tiêu chuẩn quy định tại Điều 13 của Luật Giám định tư pháp, đề nghị Chủ tịch Ủy ban nhân dân tỉnh, thành phố công nhận người giám định tư pháp theo vụ việc.”
Theo đó, người đứng đầu Sở Tài chính thành phố H có trách nhiệm lựa chọn người làm việc tại cơ quan mình, có đủ tiêu chuẩn tại Điều 13 Luật Giám định tư pháp để đề nghị Chủ tịch UBND thành phố H công nhận người giám định tư pháp theo vụ việc.
6. Ông Nguyễn Văn A là giám định viên tư pháp trong lĩnh vực tài chính – kế toán, đang công tác tại một cơ quan chuyên môn thuộc UBND thành phố P. Trong quá trình thực hiện nhiệm vụ, ông A bị xử lý kỷ luật bằng hình thức cảnh cáo do có hành vi vi phạm quy định của pháp luật về giám định tư pháp.
Sau khi có quyết định kỷ luật, cơ quan chuyên môn quản lý lĩnh vực giám định tư pháp cho rằng ông A vẫn còn đủ trình độ chuyên môn, kinh nghiệm và có thể tiếp tục thực hiện nhiệm vụ giám định. Vì vậy, cơ quan này dự kiến chỉ nhắc nhở ông A và không thực hiện thủ tục miễn nhiệm giám định viên tư pháp.
Việc cơ quan chuyên môn không đề nghị miễn nhiệm ông A với lý do ông vẫn đáp ứng yêu cầu về chuyên môn có phù hợp với quy định của pháp luật không? Cơ quan nào có thẩm quyền quyết định miễn nhiệm giám định viên tư pháp?
Trả lời: (Có tính chất tham khảo)
Điểm e khoản 3, điểm b khoản 4 Điều 11 Luật Giám định tư pháp năm 2025 quy định:
“3. Những trường hợp không được bổ nhiệm giám định viên tư pháp:
e) Người đang trong thời gian chấp hành quyết định kỷ luật từ hình thức cảnh cáo trở lên.
4. Giám định viên tư pháp bị miễn nhiệm trong các trường hợp sau đây:
b) Bị xử lý kỷ luật từ hình thức cảnh cáo trở lên hoặc bị xử phạt vi phạm hành chính do vi phạm hành vi bị nghiêm cấm quy định tại Điều 9 của Luật này;”
Căn cứ các quy định trên, việc ông A bị xử lý kỷ luật bằng hình thức cảnh cáo là căn cứ để thực hiện thủ tục miễn nhiệm giám định viên tư pháp, không phụ thuộc vào việc ông A vẫn có trình độ, kinh nghiệm chuyên môn đáp ứng yêu cầu.
Điểm b khoản 1 Điều 4 Nghị định số 177/2026/NĐ-CP ngày 19/5/2026 của Chính phủ quy định chi tiết một số điều và biện pháp thi hành Luật Giám định tư pháp quy định:
“b) Người đứng đầu cơ quan chuyên môn thuộc Ủy ban nhân dân tỉnh, thành phố quản lý lĩnh vực giám định tư pháp có trách nhiệm rà soát danh sách giám định viên tư pháp tại cơ quan, đơn vị thuộc thẩm quyền quản lý; trường hợp giám định viên tư pháp bị miễn nhiệm hoặc đề nghị miễn nhiệm theo quy định tại khoản 4, khoản 5 Điều 11 của Luật Giám định tư pháp thì đề nghị Chủ tịch Ủy ban nhân dân tỉnh, thành phố miễn nhiệm và thu hồi thẻ giám định viên tư pháp.”
Theo đó, người đứng đầu cơ quan chuyên môn thuộc UBND thành phố quản lý lĩnh vực giám định tư pháp sẽ đề nghị Chủ tịch UBND thành phố miễn nhiệm và thu hồi thẻ giám định viên tư pháp.
7. Ngày 15/8/2026, Tòa án trưng cầu giám định một mẫu vật để xác định nguồn gốc. Ông S là người đang quản lý mẫu vật. Trước khi bàn giao, ông S đã có hành vi làm sai lệch đối tượng giám định. Hành vi này của ông S có thể bị xử phạt không?
Trả lời: (Có tính chất tham khảo)
Khoản 2 Điều 24 Nghị định số 109/2026/NĐ-CP ngày 01/4/2026 của Chính phủ quy định xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực bổ trợ tư pháp; hành chính tư pháp; hôn nhân và gia đình; thi hành án dân sự; phục hồi, phá sản doanh nghiệp, hợp tác xã (sau đây viết tắt là Nghị định số 109/2026/NĐ-CP) quy định: “Phạt tiền từ 7.000.000 đồng đến 10.000.000 đồng đối với hành vi giả mạo hoặc làm sai lệch đối tượng giám định.”
Khoản 4 Điều 24 Nghị định số 109/2026/NĐ-CP quy định biện pháp khắc phục hậu quả: “Kiến nghị cơ quan có thẩm quyền tiến hành tố tụng xem xét việc sử dụng kết luận giám định khi phát hiện vi phạm làm ảnh hưởng đến nội dung kết luận giám định đối với hành vi vi phạm quy định tại Điều này.”
Căn cứ các quy định trên, hành vi giả mạo đối tượng giám định có thể bị phạt tiền từ 7.000.000 đồng đến 10.000.000 đồng và bị áp dụng biện pháp khắc phục hậu quả kiến nghị cơ quan có thẩm quyền tiến hành tố tụng xem xét việc sử dụng kết luận giám định khi phát hiện vi phạm làm ảnh hưởng đến nội dung kết luận giám định đối với hành vi vi phạm này.
8. Ông T là giám định viên tư pháp được trưng cầu giám định một tài liệu. Trong quá trình thực hiện, ông T chỉ ghi lại kết quả cuối cùng mà không ghi nhận đầy đủ quá trình kiểm tra, phương pháp và các bước thực hiện giám định bằng văn bản. Hành vi này bị xử phạt như thế nào?
Trả lời: (Có tính chất tham khảo)
Điểm b khoản 1 Điều 25 Nghị định số 109/2026/NĐ-CP quy định:
“1. Phạt tiền từ 3.000.000 đồng đến 7.000.000 đồng đối với một trong các hành vi sau:
b) Không ghi nhận kịp thời, đầy đủ toàn bộ quá trình thực hiện giám định bằng văn bản;”
Căn cứ quy định trên, hành vi không ghi nhận kịp thời, đầy đủ toàn bộ quá trình thực hiện giám định bằng văn bản có thể bị phạt tiền từ 3.000.000 đồng đến 7.000.000 đồng.
9. Cơ quan điều tra trưng cầu giám định viên B xác định chất lượng và giá trị của một lô hàng để làm căn cứ giải quyết vụ án. Tuy nhiên, giám định viên B chỉ thực hiện giám định về chất lượng mà không thực hiện nội dung xác định giá trị của lô hàng theo yêu cầu trưng cầu. Việc không thực hiện đầy đủ nội dung trưng cầu dẫn đến kết luận giám định không phản ánh đầy đủ vấn đề cần được làm rõ. Hành vi này có bị xử phạt không?
Trả lời: (Có tính chất tham khảo)
Điểm đ khoản 2, điểm a khoản 5 Điều 25 Nghị định số 109/2026/NĐ-CP quy định:
“2. Phạt tiền từ 7.000.000 đồng đến 10.000.000 đồng đối với một trong các hành vi sau:
đ) Không thực hiện giám định theo đúng nội dung yêu cầu giám định;
5. Biện pháp khắc phục hậu quả:
a) Kiến nghị cơ quan có thẩm quyền tiến hành tố tụng xem xét việc sử dụng kết luận giám định khi phát hiện vi phạm làm ảnh hưởng đến nội dung kết luận giám định đối với hành vi vi phạm quy định tại các điểm a, đ, e và g khoản 2, các điểm d, đ và e khoản 3 Điều này;”
Căn cứ quy định trên, hành vi không thực hiện giám định theo đúng nội dung yêu cầu giám định có thể bị phạt tiền từ 7.000.000 đồng đến 10.000.000 đồng; đồng thời áp dụng biện pháp khắc phục hậu quả kiến nghị cơ quan có thẩm quyền tiến hành tố tụng xem xét việc sử dụng kết luận giám định khi phát hiện vi phạm làm ảnh hưởng đến nội dung kết luận giám định đối với hành vi vi phạm này.
10. Trong quá trình giám định một tài liệu liên quan đến hoạt động kinh doanh của doanh nghiệp, ông V biết được nhiều thông tin bí mật về công nghệ sản xuất của doanh nghiệp. Sau đó, ông V kể lại những thông tin này cho một người bạn đang kinh doanh trong cùng lĩnh vực. Việc tiết lộ thông tin không được người có quyền liên quan đồng ý. Hành vi của ông V có thể bị xử phạt như thế nào?
Trả lời: (Có tính chất tham khảo)
Điểm b khoản 3 Điều 25 Nghị định số 109/2026/NĐ-CP quy định:
“3. Phạt tiền từ 10.000.000 đồng đến 15.000.000 đồng đối với một trong các hành vi sau:
b) Tiết lộ bí mật thông tin mà mình biết được khi tiến hành giám định;”
Căn cứ quy định này, hành vi tiết lộ bí mật thông tin mà mình biết được khi tiến hành giám định có thể bị phạt tiền từ 10.000.000 đồng đến 15.000.000 đồng.
11. Ông Nguyễn Văn A đến UBND xã X yêu cầu chứng thực bản sao bằng tốt nghiệp đại học. Qua kiểm tra, công chức thực hiện chứng thực phát hiện ông A đã dùng bút xóa và chỉnh sửa năm cấp bằng từ năm 2022 thành năm 2023 để đáp ứng điều kiện tuyển dụng. Hành vi của ông A có bị xử phạt vi phạm hành chính không?
Trả lời:(có tính chất tham khảo)
Tại khoản 1, điểm c khoản 6, điểm b khoản 7 Điều 19 Nghị định số 109/2026/NĐ-CP quy định:
“Điều 19. Hành vi vi phạm quy định về chứng thực bản sao từ bản chính, chứng thực chữ ký
1. Phạt tiền từ 1.000.000 đồng đến 3.000.000 đồng đối với hành vi tẩy xoá, sửa chữa làm sai lệch nội dung của bản chính để yêu cầu chứng thực bản sao.
6. Hình thức xử phạt bổ sung:
c) Tịch thu tang vật là giấy tờ, văn bản bị tẩy xoá, sửa chữa làm sai lệch nội dung đối với hành vi vi phạm quy định tại khoản 1 Điều này.
7. Biện pháp khắc phục hậu quả:
b) Buộc nộp lại bản chính giấy tờ, văn bản bị tẩy xóa, sửa chữa làm sai lệch nội dung cho cơ quan, người có thẩm quyền đã cấp đối với hành vi vi phạm quy định tại khoản 1 Điều này, trừ trường hợp bản chính đã bị tịch thu theo quy định tại điểm c khoản 6 Điều này;”
Căn cứ quy định trên, hành vi tẩy xóa, sửa chữa làm sai lệch nội dung bản chính bằng tốt nghiệp nhằm yêu cầu chứng thực bản sao có thể bị phạt tiền từ 1.000.000 đồng đến 3.000.000 đồng.
Ngoài hình thức xử phạt chính là phạt tiền, ông A còn có thể bị áp dụng hình thức xử phạt bổ sung tịch thu tang vật là giấy tờ, văn bản bị tẩy xoá, sửa chữa làm sai lệch nội dung đối với hành vi vi phạm.
Bên cạnh đó, ông A còn có thể bị áp dụng biện pháp khắc phục hậu quả là buộc nộp lại bản chính giấy tờ, văn bản bị tẩy xóa, sửa chữa làm sai lệch nội dung cho cơ quan, người có thẩm quyền đã cấp đối với hành vi vi phạm.
12. Bà Trần Thị B nộp hồ sơ yêu cầu chứng thực tại tổ chức hành nghề công chứng D. Hồ sơ đầy đủ và đủ điều kiện giải quyết nhưng người có trách nhiệm tiếp nhận, giải quyết hồ sơ không thực hiện chứng thực trong thời hạn theo quy định mà không có lý do chính đáng. Hành vi này bị xử lý như thế nào?
Trả lời:(có tính chất tham khảo)
Điểm a khoản 2 Điều 19 Nghị định số 109/2026/NĐ-CP quy định phạt tiền từ 3.000.000 đồng đến 5.000.000 đồng đối với hành vi không thực hiện yêu cầu chứng thực đúng thời hạn quy định.
Căn cứ quy định trên, người có hành vi không thực hiện yêu cầu chứng thực đúng thời hạn quy định có thể bị phạt tiền từ 3.000.000 đồng đến 5.000.000 đồng.
13. Ông C có nhu cầu chứng thực bản sao từ bản chính. Do quen biết với ông C, Công chứng viên Đ đã mang hồ sơ của ông C đến nhà riêng của ông C để chứng thực, mặc dù trường hợp này không thuộc trường hợp pháp luật cho phép chứng thực ngoài trụ sở.
Hỏi người thực hiện chứng thực có bị xử phạt không?
Trả lời:(Có tính chất tham khảo)
Khoản 1 Điều 10 Nghị định số 23/2015/NĐ-CP ngày 16/02/2015 của Chính phủ về cấp bản sao từ sổ gốc, chứng thực bản sao từ bản chính, chứng thực chữ ký và chứng thực hợp đồng, giao dịch được sửa đổi, bổ sung bởi Nghị định số 280/2025/NĐ-CP ngày 27/10/2025 của Chính phủ quy định: “Việc chứng thực được thực hiện tại trụ sở cơ quan, tổ chức có thẩm quyền chứng thực, trừ trường hợp chứng thực di chúc, chứng thực giao dịch, chứng thực chữ ký mà người yêu cầu chứng thực thuộc diện già yếu, không thể đi lại được, đang bị tạm giữ, tạm giam, thi hành án phạt tù hoặc có lý do chính đáng khác.”
Theo đó, chứng thực bản sao từ bản chính được thực hiện tại trụ sở cơ quan, tổ chức có thẩm quyền chứng thực.
Điểm b khoản 2 Điều 19 Nghị định số 109/2026/NĐ-CP quy định hành vi chứng thực ngoài trụ sở của tổ chức thực hiện chứng thực, trừ trường hợp pháp luật có quy định khác, bị phạt tiền từ 3.000.000 đồng đến 5.000.000 đồng.
Do đó, nếu việc chứng thực bản sao từ bản chính tại nhà ông C không thuộc trường hợp pháp luật cho phép chứng thực ngoài trụ sở thì người thực hiện hành vi có thể bị phạt tiền từ 3.000.000 đồng đến 5.000.000 đồng.
14. Ông E thực hiện chứng thực chữ ký tại trụ sở Văn phòng Công chứng K. Sau khi hoàn tất, ông phát hiện người thực hiện chứng thực không ghi địa điểm chứng thực trên giấy tờ chứng thực. Trường hợp này, người thực hiện chứng thực có bị xử phạt không?
Trả lời: (Có tính chất tham khảo)
Khoản 2 Điều 10 Nghị định số 23/2015/NĐ-CP ngày 16/02/2015 của Chính phủ về cấp bản sao từ sổ gốc, chứng thực bản sao từ bản chính, chứng thực chữ ký và chứng thực hợp đồng, giao dịch được sửa đổi, bổ sung bởi Nghị định số 280/2025/NĐ-CP ngày 27/10/2025 của Chính phủ quy định: “Khi thực hiện chứng thực phải ghi rõ địa điểm chứng thực; trường hợp chứng thực ngoài trụ sở phải ghi rõ thời gian (giờ, phút) chứng thực”.
Điểm d khoản 2 Điều 19 Nghị định số 109/2026/NĐ-CP quy địnhphạt tiền từ 3.000.000 đồng đến 5.000.000 đồng đối với hành vi “không ghi hoặc ghi không rõ địa điểm chứng thực; thực hiện chứng thực ngoài trụ sở mà không ghi rõ thời gian (giờ, phút) chứng thực”.
Căn cứ các quy định trên, hành vi không ghi địa điểm chứng thực có thể bị phạt tiền từ 3.000.000 đồng đến 5.000.000 đồng.
15. Tại Văn phòng Công chứng H không niêm yết công khai lịch làm việc, thẩm quyền, thủ tục, thời gian giải quyết, phí và chi phí chứng thực tại trụ sở. Do đó, người dân đến thực hiện chứng thực không được biết trước các thông tin này.
Hỏi hành vi của Văn phòng Công chứng H bị xử lý như thế nào?
Trả lời:(Có tính chất tham khảo)
Khoản 3 Điều 10 Nghị định số 23/2015/NĐ-CP ngày 16/02/2015 của Chính phủ về cấp bản sao từ sổ gốc, chứng thực bản sao từ bản chính, chứng thực chữ ký và chứng thực hợp đồng, giao dịch được sửa đổi, bổ sung bởi Nghị định số 280/2025/NĐ-CP ngày 27/10/2025 của Chính phủ quy định:
“3. Cơ quan, tổ chức thực hiện chứng thực phải bố trí người tiếp nhận yêu cầu chứng thực các ngày làm việc trong tuần; phải niêm yết công khai lịch làm việc, thẩm quyền, thủ tục, thời gian giải quyết và phí, chi phí chứng thực tại trụ sở của cơ quan, tổ chức.”
Điểm g khoản 2, điểm a khoản 7 Điều 19 Nghị định số 109/2026/NĐ-CP quy định:
“2. Phạt tiền từ 3.000.000 đồng đến 5.000.000 đồng đối với một trong các hành vi sau:
g) Không bố trí người tiếp nhận yêu cầu chứng thực vào các ngày làm việc theo ngày, giờ làm việc của cơ quan hành chính nhà nước; không niêm yết công khai lịch làm việc, thẩm quyền, thủ tục, thời gian giải quyết, phí, chi phí chứng thực tại trụ sở của tổ chức thực hiện chứng thực;
7. Biện pháp khắc phục hậu quả:
a) Buộc tổ chức hành nghề công chứng đã thực hiện chứng thực thông báo trên cổng thông tin điện tử của Ủy ban nhân dân cấp tỉnh nơi đặt trụ sở về văn bản đã được chứng thực tại điểm e và điểm g khoản 2, các điểm a, b, c và g khoản 3, khoản 4 và khoản 5 Điều này;”
Khoản 4 Điều 4 Nghị định số 109/2026/NĐ-CP quy định: “4. Mức phạt tiền quy định tại các chương II, III, IV, V, VI và VII Nghị định này được áp dụng đối với hành vi vi phạm hành chính của cá nhân, trừ Điều 22 và các điều quy định tại khoản 5 Điều này. Trường hợp tổ chức có hành vi vi phạm hành chính như của cá nhân thì mức phạt tiền bằng 02 lần mức phạt tiền đối với cá nhân.”
Căn cứ quy định trên, Văn phòng Công chứng H không niêm yết công khai lịch làm việc, thẩm quyền, thủ tục, thời gian giải quyết, phí và chi phí chứng thực tại trụ sở có thể bị phạt tiền từ 6.000.000 đồng đến 10.000.000 đồng; áp dụng biện pháp khắc phục hậu quả buộc tổ chức hành nghề công chứng đã thực hiện chứng thực thông báo trên cổng thông tin điện tử của Ủy ban nhân dân cấp tỉnh nơi đặt trụ sở theo quy định.
16. Ông G là nhân viên tại một tổ chức hành nghề công chứng. Để hoàn thiện một hồ sơ chứng thực, ông G tự ký giả chữ ký của người có thẩm quyền thực hiện chứng thực lên giấy tờ mà không được người đó ký.
Hỏi ông G bị xử phạt như thế nào?
Trả lời: (Có tính chất tham khảo)
Điểm a khoản 3, điểm a khoản 7 Điều 19 Nghị định số 109/2026/NĐ-CP quy định:
“3. Phạt tiền từ 5.000.000 đồng đến 7.000.000 đồng đối với một trong các hành vi sau:
a) Giả mạo chữ ký của người thực hiện chứng thực;
7. Biện pháp khắc phục hậu quả:
a) Buộc tổ chức hành nghề công chứng đã thực hiện chứng thực thông báo trên cổng thông tin điện tử của Ủy ban nhân dân cấp tỉnh nơi đặt trụ sở về văn bản đã được chứng thực tại điểm e và điểm g khoản 2, các điểm a, b, c và g khoản 3, khoản 4 và khoản 5 Điều này;”
Căn cứ quy định trên, hành vi giả mạo chữ ký của người thực hiện chứng thực có thể bị phạt tiền từ 5.000.000 đồng đến 7.000.000 đồng. Đồng thời, bị áp dụng biện pháp khắc phục hậu quả buộc tổ chức hành nghề công chứng đã thực hiện chứng thực thông báo trên cổng thông tin điện tử của Ủy ban nhân dân cấp tỉnh nơi đặt trụ sở về văn bản đã được chứng thực.
17. Bà H mang một văn bản đã có chữ ký đến yêu cầu chứng thực chữ ký tại Văn phòng Công chứng M. Khi kiểm tra, Công chứng viên N biết rằng bà H đã ký văn bản tại nhà trước khi đến cơ quan nhưng vẫn tiến hành chứng thực chữ ký cho bà.
Hỏi hành vi này bị xử lý như thế nào?
Trả lời:(Có tính chất tham khảo)
Khoản 2 Điều 24 Nghị định số 23/2015/NĐ-CP ngày 16/02/2015 của Chính phủ về cấp bản sao từ sổ gốc, chứng thực bản sao từ bản chính, chứng thực chữ ký và chứng thực hợp đồng, giao dịch được sửa đổi, bổ sung bởi Nghị định số 280/2025/NĐ-CP ngày 27/10/2025 của Chính phủ quy định về thủ tục chứng thực chữ ký:
“2. Người thực hiện chứng thực kiểm tra giấy tờ yêu cầu chứng thực, nếu thấy đủ giấy tờ theo quy định tại khoản 1 Điều này, tại thời điểm chứng thực, người yêu cầu chứng thực minh mẫn, nhận thức và làm chủ được hành vi của mình và việc chứng thực không thuộc các trường hợp quy định tại Điều 25 của Nghị định này thì yêu cầu người yêu cầu chứng thực ký trước mặt và thực hiện chứng thực như sau:
…”
Điểm c khoản 3, điểm a khoản 6, điểm a khoản 7 Điều 19 Nghị định số 109/2026/NĐ-CP quy định:
“3. Phạt tiền từ 5.000.000 đồng đến 7.000.000 đồng đối với một trong các hành vi sau:
c) Chứng thực chữ ký trong trường hợp người yêu cầu chứng thực không ký trước mặt người thực hiện chứng thực hoặc không ký trước mặt người tiếp nhận hồ sơ chứng thực chữ ký;
6. Hình thức xử phạt bổ sung:
a) Tước quyền sử dụng thẻ công chứng viên từ 03 tháng đến 06 tháng đối với hành vi vi phạm quy định tại điểm c và điểm d khoản 3, điểm g khoản 4 Điều này;
7. Biện pháp khắc phục hậu quả:
a) Buộc tổ chức hành nghề công chứng đã thực hiện chứng thực thông báo trên cổng thông tin điện tử của Ủy ban nhân dân cấp tỉnh nơi đặt trụ sở về văn bản đã được chứng thực tại điểm e và điểm g khoản 2, các điểm a, b, c và g khoản 3, khoản 4 và khoản 5 Điều này;”
Căn cứ quy định trên, hành vi chứng thực chữ ký trong trường hợp người yêu cầu chứng thực không ký trước mặt người thực hiện chứng thực có thể bị phạt tiền từ 5.000.000 đồng đến 7.000.000 đồng; bị áp dụng hình thức xử phạt bổ sung là tước quyền sử dụng thẻ công chứng viên từ 03 tháng đến 06 tháng; bị áp dụng biện pháp khắc phục hậu quả là buộc tổ chức hành nghề công chứng đã thực hiện chứng thực thông báo trên cổng thông tin điện tử của Ủy ban nhân dân cấp tỉnh nơi đặt trụ sở về văn bản đã được chứng thực.
18. Ông K yêu cầu chứng thực 10 bản sao giấy tờ. Sau khi thu phí chứng thực theo quy định, người thực hiện chứng thực yêu cầu ông K nộp thêm 500.000 đồng với lý do “phí xử lý hồ sơ nhanh” mặc dù khoản tiền này không được niêm yết.
Hỏi hành vi trên bị xử lý như thế nào?
Trả lời:(Có tính chất tham khảo)
Điểm a khoản 4, điểm b khoản 6, điểm a khoản 7 Điều 19 Nghị định số 109/2026/NĐ-CP quy định:
“4. Phạt tiền từ 7.000.000 đồng đến 10.000.000 đồng đối với một trong các hành vi sau:
a) Nhận, đòi hỏi tiền hoặc lợi ích khác từ người yêu cầu chứng thực ngoài phí, chi phí chứng thực đã được niêm yết;
6. Hình thức xử phạt bổ sung:
b) Tước quyền sử dụng thẻ công chứng viên từ 06 tháng đến 09 tháng đối với hành vi vi phạm quy định tại các điểm a, b, c, d, đ, e và h khoản 4 Điều này;
7. Biện pháp khắc phục hậu quả:
a) Buộc tổ chức hành nghề công chứng đã thực hiện chứng thực thông báo trên cổng thông tin điện tử của Ủy ban nhân dân cấp tỉnh nơi đặt trụ sở về văn bản đã được chứng thực tại điểm e và điểm g khoản 2, các điểm a, b, c và g khoản 3, khoản 4 và khoản 5 Điều này;”
Căn cứ quy định trên, hành vi đòi hỏi tiền từ người yêu cầu chứng thực ngoài phí, chi phí chứng thực đã được niêm yết có thể bị phạt từ 7.000.000 đồng đến 10.000.000 đồng; bị áp dụng hình thức xử phạt bổ sung là tước quyền sử dụng thẻ công chứng viên từ 06 tháng đến 09 tháng; bị áp dụng biện pháp khắc phục hậu quả là buộc tổ chức hành nghề công chứng đã thực hiện chứng thực thông báo trên cổng thông tin điện tử của Ủy ban nhân dân cấp tỉnh nơi đặt trụ sở về văn bản đã được chứng thực.
19. Ông L xuất trình một bằng tốt nghiệp bản chính có dấu hiệu bị tẩy xóa, sửa chữa, thêm, bớt nội dung không hợp lệ. Công chứng viên T không kiểm tra mà vẫn chứng thực bản sao từ bản chính này.
Hỏi người thực hiện chứng thực có bị xử phạt không?
Trả lời: (Có tính chất tham khảo)
Điểm b khoản 4, điểm b khoản 6, điểm a khoản 7 Điều 19 Nghị định số 109/2026/NĐ-CP quy định:
“4. Phạt tiền từ 7.000.000 đồng đến 10.000.000 đồng đối với một trong các hành vi sau:
b) Chứng thực bản sao từ bản chính giấy tờ, văn bản bị tẩy xóa, sửa chữa, thêm, bớt nội dung không hợp lệ, bản chính bị hư hỏng, cũ nát, không xác định được nội dung;
6. Hình thức xử phạt bổ sung:
b) Tước quyền sử dụng thẻ công chứng viên từ 06 tháng đến 09 tháng đối với hành vi vi phạm quy định tại các điểm a, b, c, d, đ, e và h khoản 4 Điều này;
7. Biện pháp khắc phục hậu quả:
a) Buộc tổ chức hành nghề công chứng đã thực hiện chứng thực thông báo trên cổng thông tin điện tử của Ủy ban nhân dân cấp tỉnh nơi đặt trụ sở về văn bản đã được chứng thực tại điểm e và điểm g khoản 2, các điểm a, b, c và g khoản 3, khoản 4 và khoản 5 Điều này;”
Căn cứ quy định trên, người thực hiện chứng thực chứng thực bản sao từ bản chính giấy tờ bị tẩy xóa, sửa chữa, thêm, bớt nội dung không hợp lệ bị phạt tiền từ 7.000.000 đồng đến 10.000.000 đồng; bị áp dụng hình thức xử phạt bổ sung là tước quyền sử dụng thẻ công chứng viên từ 06 tháng đến 09 tháng; bị áp dụng biện pháp khắc phục hậu quả là buộc tổ chức hành nghề công chứng đã thực hiện chứng thực thông báo trên cổng thông tin điện tử của Ủy ban nhân dân cấp tỉnh nơi đặt trụ sở về văn bản đã được chứng thực.
20. Bà M xuất trình bản chính một văn bằng do cơ quan có thẩm quyền của nước ngoài cấp và yêu cầu chứng thực bản sao tại Việt Nam. Văn bằng chưa được hợp pháp hóa lãnh sự và cũng không thuộc trường hợp được miễn hợp pháp hóa lãnh sự. Công chứng viên vẫn tiến hành chứng thực bản sao.
Hỏi hành vi này bị xử lý thế nào?
Trả lời:(Có tính chất tham khảo)
Điểm c khoản 4, điểm b khoản 6, điểm a khoản 7 Điều 19 Nghị định số 109/2026/NĐ-CP quy định:
“4. Phạt tiền từ 7.000.000 đồng đến 10.000.000 đồng đối với một trong các hành vi sau:
c) Chứng thực bản sao từ bản chính giấy tờ, văn bản do cơ quan, tổ chức, người có thẩm quyền của nước ngoài cấp, công chứng hoặc chứng nhận mà chưa được hợp pháp hóa lãnh sự, trừ trường hợp được miễn hợp pháp hóa lãnh sự theo quy định của pháp luật, điều ước quốc tế mà Việt Nam là thành viên hoặc theo nguyên tắc có đi, có lại;
6. Hình thức xử phạt bổ sung:
b) Tước quyền sử dụng thẻ công chứng viên từ 06 tháng đến 09 tháng đối với hành vi vi phạm quy định tại các điểm a, b, c, d, đ, e và h khoản 4 Điều này;
7. Biện pháp khắc phục hậu quả:
a) Buộc tổ chức hành nghề công chứng đã thực hiện chứng thực thông báo trên cổng thông tin điện tử của Ủy ban nhân dân cấp tỉnh nơi đặt trụ sở về văn bản đã được chứng thực tại điểm e và điểm g khoản 2, các điểm a, b, c và g khoản 3, khoản 4 và khoản 5 Điều này;”
Căn cứ quy định trên, Công chứng viên thực hiện chứng thực bản sao từ bản chính giấy tờ, văn bản do cơ quan, tổ chức, người có thẩm quyền của nước ngoài cấp, công chứng hoặc chứng nhận mà chưa được hợp pháp hóa lãnh sự, không thuộc trường hợp được miễn hợp pháp hóa lãnh sự theo quy định thì có thể bị phạt tiền từ 7.000.000 đồng đến 10.000.000 đồng; bị áp dụng hình thức xử phạt bổ sung là tước quyền sử dụng thẻ công chứng viên từ 06 tháng đến 09 tháng; bị áp dụng biện pháp khắc phục hậu quả là buộc tổ chức hành nghề công chứng đã thực hiện chứng thực thông báo trên cổng thông tin điện tử của Ủy ban nhân dân cấp tỉnh nơi đặt trụ sở về văn bản đã được chứng thực.
21. Ông N xuất trình bản chính văn bản có đóng dấu “MẬT” của cơ quan nhà nước và yêu cầu chứng thực bản sao. Người thực hiện chứng thực vẫn đối chiếu và chứng thực bản sao cho ông N.
Hỏi hành vi này bị xử lý thế nào?
Trả lời:(Có tính chất tham khảo)
Theo điểm d khoản 4, điểm b khoản 6, điểm a khoản 7 Điều 19 Nghị định số 109/2026/NĐ-CP quy định:
“4. Phạt tiền từ 7.000.000 đồng đến 10.000.000 đồng đối với một trong các hành vi sau:
d) Chứng thực bản sao từ bản chính giấy tờ, văn bản đóng dấu mật của cơ quan, tổ chức có thẩm quyền hoặc không đóng dấu mật nhưng ghi rõ không được sao chụp;
6. Hình thức xử phạt bổ sung:
b) Tước quyền sử dụng thẻ công chứng viên từ 06 tháng đến 09 tháng đối với hành vi vi phạm quy định tại các điểm a, b, c, d, đ, e và h khoản 4 Điều này;
7. Biện pháp khắc phục hậu quả:
a) Buộc tổ chức hành nghề công chứng đã thực hiện chứng thực thông báo trên cổng thông tin điện tử của Ủy ban nhân dân cấp tỉnh nơi đặt trụ sở về văn bản đã được chứng thực tại điểm e và điểm g khoản 2, các điểm a, b, c và g khoản 3, khoản 4 và khoản 5 Điều này;”
Căn cứ quy định trên, hành vi chứng thực bản sao từ bản chính văn bản đóng dấu mật của cơ quan, tổ chức có thẩm quyền có thể bị phạt tiền từ 7.000.000 đồng đến 10.000.000 đồng; bị áp dụng hình thức xử phạt bổ sung là tước quyền sử dụng thẻ công chứng viên từ 06 tháng đến 09 tháng; bị áp dụng biện pháp khắc phục hậu quả là buộc tổ chức hành nghề công chứng đã thực hiện chứng thực thông báo trên cổng thông tin điện tử của Ủy ban nhân dân cấp tỉnh nơi đặt trụ sở về văn bản đã được chứng thực.
22. Ông P yêu cầu chứng thực chữ ký nhưng xuất trình thẻ căn cước đã hết giá trị sử dụng. Người thực hiện chứng thực không kiểm tra thời hạn của giấy tờ mà vẫn tiến hành chứng thực.
Hỏi người thực hiện chứng thực có bị xử phạt không?
Trả lời:(Có tính chất tham khảo)
Điểm e khoản 4,điểm b khoản 6, điểm a khoản 7 Điều 19 Nghị định số 109/2026/NĐ-CP quy định:
“4. Phạt tiền từ 7.000.000 đồng đến 10.000.000 đồng đối với một trong các hành vi sau:
e) Chứng thực chữ ký trong trường hợp người yêu cầu chứng thực xuất trình Căn cước điện tử hoặc Thẻ căn cước công dân hoặc Thẻ căn cước hoặc Giấy chứng nhận căn cước hoặc Hộ chiếu hoặc giấy tờ xuất nhập cảnh hoặc giấy tờ có giá trị đi lại quốc tế không còn giá trị sử dụng;
6. Hình thức xử phạt bổ sung:
b) Tước quyền sử dụng thẻ công chứng viên từ 06 tháng đến 09 tháng đối với hành vi vi phạm quy định tại các điểm a, b, c, d, đ, e và h khoản 4 Điều này;
7. Biện pháp khắc phục hậu quả:
a) Buộc tổ chức hành nghề công chứng đã thực hiện chứng thực thông báo trên cổng thông tin điện tử của Ủy ban nhân dân cấp tỉnh nơi đặt trụ sở về văn bản đã được chứng thực tại điểm e và điểm g khoản 2, các điểm a, b, c và g khoản 3, khoản 4 và khoản 5 Điều này;”
Căn cứ quy định trên, hành vi chứng thực chữ ký trong trường hợp người yêu cầu chứng thực xuất trình Thẻ căn cước công dân không còn giá trị sử dụng có thể bị phạt tiền từ 7.000.000 đồng đến 10.000.000 đồng; bị áp dụng hình thức xử phạt bổ sung là tước quyền sử dụng thẻ công chứng viên từ 06 tháng đến 09 tháng; bị áp dụng biện pháp khắc phục hậu quả là buộc tổ chức hành nghề công chứng đã thực hiện chứng thực thông báo trên cổng thông tin điện tử của Ủy ban nhân dân cấp tỉnh nơi đặt trụ sở về văn bản đã được chứng thực.
23. Ông Q chuẩn bị hợp đồng chuyển nhượng tài sản và sử dụng giấy tờ do cơ quan có thẩm quyền cấp nhưng đã bị tẩy xóa, sửa chữa làm sai lệch nội dung. Ông Q sử dụng giấy tờ này để yêu cầu chứng thực giao dịch.
Hỏi ông Q có thể bị xử phạt không?
Trả lời:(Có tính chất tham khảo)
Khoản 1, 4, 5 Điều 20 Nghị định số 109/2026/NĐ-CP quy định:
“1. Phạt tiền từ 1.000.000 đồng đến 3.000.000 đồng đối với hành vi tẩy xóa, sửa chữa làm sai lệch nội dung giấy tờ do cơ quan, tổ chức, người có thẩm quyền cấp để chứng thực giao dịch.
4. Hình thức xử phạt bổ sung:
Tịch thu tang vật là giấy tờ, văn bản bị tẩy xoá, sửa chữa làm sai lệch nội dung hoặc làm giả đối với hành vi vi phạm quy định tại các khoản 1 và 2 Điều này.
5. Biện pháp khắc phục hậu quả:
a) Buộc cơ quan thực hiện chứng thực đang lưu trữ hồ sơ chứng thực thông báo cho cơ quan, tổ chức, cá nhân có quyền, nghĩa vụ liên quan về hành vi vi phạm quy định tại các khoản 1, 2 và 3 Điều này;
b) Buộc nộp lại bản chính giấy tờ, văn bản bị tẩy xóa, sửa chữa làm sai lệch nội dung cho cơ quan, người có thẩm quyền đã cấp đối với hành vi vi phạm quy định tại khoản 1 Điều này, trừ trường hợp bản chính đã bị tịch thu theo quy định tại khoản 4 Điều này.”
Căn cứ quy định trên, hành vi tẩy xóa, sửa chữa làm sai lệch nội dung giấy tờ do cơ quan, tổ chức, người có thẩm quyền cấp để chứng thực giao dịch có thể bị phạt tiền từ 1.000.000 đồng đến 3.000.000 đồng. Ngoài ra, còn bị áp dụng hình thức xử phạt bổ sung là tịch thu tang vật là giấy tờ, văn bản bị tẩy xoá, sửa chữa làm sai lệch nội dung và bị áp dụng biên pháp khắc phục hậu quả buộc cơ quan thực hiện chứng thực đang lưu trữ hồ sơ chứng thực thông báo cho cơ quan, tổ chức, cá nhân có quyền, nghĩa vụ liên quan về hành vi vi phạm và buộc nộp lại bản chính giấy tờ, văn bản bị tẩy xóa, sửa chữa làm sai lệch nội dung cho cơ quan, người có thẩm quyền đã cấp.
24. Ông R biết ông S là chủ sở hữu một tài sản nên đã giả danh ông S để ký hồ sơ và yêu cầu cơ quan có thẩm quyền chứng thực giao dịch liên quan đến tài sản đó.
Hỏi ông R có thể bị xử phạt bao nhiêu tiền?
Trả lời:(Có tính chất tham khảo)
Khoản 3, 5 Điều 20 Nghị định số 109/2026/NĐ-CP quy định:
“3. Phạt tiền từ 10.000.000 đồng đến 15.000.000 đồng đối với hành vi mạo danh chủ thể để được chứng thực giao dịch.
5. Biện pháp khắc phục hậu quả:
a) Buộc cơ quan thực hiện chứng thực đang lưu trữ hồ sơ chứng thực thông báo cho cơ quan, tổ chức, cá nhân có quyền, nghĩa vụ liên quan về hành vi vi phạm quy định tại các khoản 1, 2 và 3 Điều này;”
Căn cứ quy định trên, người có hành vi mạo danh chủ thể để được chứng thực giao dịch có thể bị phạt tiền từ 10.000.000 đồng đến 15.000.000 đồng; đồng thời, bị áp dụng biện pháp khắc phục hậu quả buộc cơ quan thực hiện chứng thực đang lưu trữ hồ sơ chứng thực thông báo cho cơ quan, tổ chức, cá nhân có quyền, nghĩa vụ liên quan về hành vi vi phạm.
25. Văn phòng Công chứng Y có cộng tác viên dịch thuật nhưng không niêm yết danh sách cộng tác viên dịch thuật tại trụ sở.
Hỏi tổ chức này có bị xử phạt không?
Trả lời: (Có tính chất tham khảo)
Điểm đ khoản 2 Điều 21Nghị định số 109/2026/NĐ-CP quy định phạt tiền từ 3.000.000 đồng đến 5.000.000 đồng đối với hành vi “không niêm yết hoặc niêm yết không đầy đủ danh sách cộng tác viên dịch thuật tại trụ sở của tổ chức mình”.
Khoản 4 Điều 4 Nghị định số 109/2026/NĐ-CP quy định: “4. Mức phạt tiền quy định tại các chương II, III, IV, V, VI và VII Nghị định này được áp dụng đối với hành vi vi phạm hành chính của cá nhân, trừ Điều 22 và các điều quy định tại khoản 5 Điều này. Trường hợp tổ chức có hành vi vi phạm hành chính như của cá nhân thì mức phạt tiền bằng 02 lần mức phạt tiền đối với cá nhân.”
Căn cứ các quy định trên, Văn phòng Công chứng Y có thể bị phạt tiền từ 6.000.000 đồng đến 10.000.000 đồng đối với hành vi không niêm yết danh sách cộng tác viên dịch thuật tại trụ sở của tổ chức mình.
26. Chị B là cộng tác viên dịch thuật của Văn phòng Công chứng D. Khi dịch một hợp đồng từ tiếng Anh sang tiếng Việt, chị B đã dịch sai một số nội dung quan trọng so với văn bản cần được dịch nhưng vẫn yêu cầu chứng thực chữ ký của mình trên bản dịch.
Hỏi chị B có thể bị xử phạt như thế nào?
Trả lời: (Có tính chất tham khảo)
Điểm a khoản 3, điểm a, c khoản 6 Điều 21 Nghị định số 109/2026/NĐ-CP quy định:
“3. Phạt tiền từ 5.000.000 đồng đến 7.000.000 đồng đối với một trong các hành vi sau:
a) Dịch không chính xác với văn bản, giấy tờ cần dịch;
6. Biện pháp khắc phục hậu quả:
a) Buộc cơ quan, tổ chức thực hiện chứng thực đang lưu trữ hồ sơ chứng thực thông báo trên cổng thông tin điện tử của Ủy ban nhân dân cấp tỉnh về bản dịch đã được chứng thực quy định tại điểm e và điểm g khoản 2, các điểm a, b, c, d và h khoản 3 và khoản 4 Điều này;
c) Buộc nộp lại số lợi bất hợp pháp có được do thực hiện hành vi vi phạm quy định tại điểm a và điểm đ khoản 3 Điều này.”
Căn cứ quy định trên, chị B có thể bị phạt tiền từ 5.000.000 đồng đến 7.000.000 đồng đối với hành vi dịch không chính xác với văn bản cần dịch. Đồng thời, bị áp dụng biện pháp khắc phục hậu quả buộc cơ quan, tổ chức thực hiện chứng thực đang lưu trữ hồ sơ chứng thực thông báo trên cổng thông tin điện tử của Ủy ban nhân dân cấp tỉnh về bản dịch đã được chứng thực và buộc nộp lại số lợi bất hợp pháp có được do thực hiện hành vi vi phạm.
27. Ông P là cộng tác viên dịch thuật của Văn phòng Công chứng S. Ông P mang bản dịch tiếng Anh đến Văn phòng Công chứng S để yêu cầu chứng thực chữ ký người dịch. Hồ sơ của ông đầy đủ và đáp ứng các điều kiện theo quy định. Tuy nhiên, người thực hiện chứng thực từ chối tiếp nhận với lý do “hôm nay có nhiều hồ sơ nên không thể giải quyết”, nhưng không đưa ra căn cứ pháp luật cho việc từ chối. Người thực hiện chứng thực có bị xử phạt không?
Trả lời:(Có tính chất tham khảo)
Điểm c khoản 2 Điều 21 Nghị định số 109/2026/NĐ-CP quy định:
“Điều 21. Hành vi vi phạm quy định về chứng thực chữ ký người dịch
2. Phạt tiền từ 3.000.000 đồng đến 5.000.000 đồng đối với một trong các hành vi sau:
c) Từ chối yêu cầu chứng thực không đúng quy định;”
Căn cứ quy định trên, người thực hiện chứng thực có hành vi từ chối yêu cầu chứng thực không đúng quy định có thể bị phạt tiền từ 3.000.000 đồng đến 5.000.000 đồng.
28. Trong một ngày, Văn phòng Công chứng Y đã thực hiện chứng thực chữ ký người dịch cho 15 bản dịch. Tuy nhiên không ghi 15 trường hợp này vào sổ chứng thực.
Qua kiểm tra, cơ quan có thẩm quyền phát hiện các bản dịch đã được chứng thực nhưng không có thông tin tương ứng trong sổ chứng thực.
Văn phòng Công chứng Y có bị xử phạt vi phạm không?
Trả lời:(Có tính chất tham khảo)
Điểm h khoản 3, điểm a khoản 6 Điều 21 Nghị định số 109/2026/NĐ-CP quy định:
“3. Phạt tiền từ 5.000.000 đồng đến 7.000.000 đồng đối với một trong các hành vi sau:
h) Chứng thực chữ ký người dịch mà không ghi vào sổ chứng thực;
6. Biện pháp khắc phục hậu quả:
a) Buộc cơ quan, tổ chức thực hiện chứng thực đang lưu trữ hồ sơ chứng thực thông báo trên cổng thông tin điện tử của Ủy ban nhân dân cấp tỉnh về bản dịch đã được chứng thực quy định tại điểm e và điểm g khoản 2, các điểm a, b, c, d và h khoản 3 và khoản 4 Điều này;”
Khoản 4 Điều 4 Nghị định số 109/2026/NĐ-CP quy định: "4. Mức phạt tiền quy định tại các chương II, III, IV, V, VI và VII Nghị định này được áp dụng đối với hành vi vi phạm hành chính của cá nhân, trừ Điều 22 và các điều quy định tại khoản 5 Điều này. Trường hợp tổ chức có hành vi vi phạm hành chính như của cá nhân thì mức phạt tiền bằng 02 lần mức phạt tiền đối với cá nhân."
Căn cứ các quy định trên, Văn phòng Công chứng Y có thể bị phạt tiền từ 10.000.000 đồng đến 14.000.000 đồng đối với hành vi chứng thực chữ ký người dịch mà không ghi vào sổ chứng thực. Đồng thời, bị áp dụng biện pháp khắc phục hậu quả là buộc cơ quan, tổ chức thực hiện chứng thực đang lưu trữ hồ sơ chứng thực thông báo trên cổng thông tin điện tử của Ủy ban nhân dân cấp tỉnh về bản dịch đã được chứng thực.
29. Ông P đến Văn phòng Công chứng V chứng thực chữ ký người dịch đối với bản dịch bằng tốt nghiệp đại học bằng tiếng Anh sang tiếng Việt. Tuy nhiên, bản gốc bằng tốt nghiệp đại học đã bị cũ nát không xác định được nội dung. Công chứng viên vẫn thực hiện chứng thực chữ ký người dịch đối với văn bản trên.
Hành vi của người thực hiện chứng thực có bị xử phạt vi phạm không?
Trả lời: (Có tính chất tham khảo)
Khoản 2 Điều 32 Nghị định số 23/2015/NĐ-CP ngày 16/02/2015 của Chính phủ về cấp bản sao từ sổ gốc, chứng thực bản sao từ bản chính, chứng thực chữ ký và chứng thực hợp đồng, giao dịch được sửa đổi, bổ sung bởi Nghị định số 280/2025/NĐ-CP ngày 27/10/2025 của Chính phủ quy định:
“Điều 32. Giấy tờ, văn bản không được dịch để chứng thực chữ ký người dịch
2. Giấy tờ, văn bản bị hư hỏng, cũ nát không xác định được nội dung.”
Điểm b khoản 3, điểm a khoản 6 Điều 21 Nghị định số 109/2026/NĐ-CP quy định:
“3. Phạt tiền từ 5.000.000 đồng đến 7.000.000 đồng đối với một trong các hành vi sau:
b) Chứng thực chữ ký người dịch đối với các giấy tờ, văn bản không được dịch;
6. Biện pháp khắc phục hậu quả:
a) Buộc cơ quan, tổ chức thực hiện chứng thực đang lưu trữ hồ sơ chứng thực thông báo trên cổng thông tin điện tử của Ủy ban nhân dân cấp tỉnh về bản dịch đã được chứng thực quy định tại điểm e và điểm g khoản 2, các điểm a, b, c, d và h khoản 3 và khoản 4 Điều này;”
Căn cứ các quy định trên, người thực hiện chứng thực chữ ký người dịch đối với các giấy tờ, văn bản không được dịch có thể bị phạt tiền từ 5.000.000 đồng đến 7.000.000 đồng; bị áp dụng biện pháp khắc phục hậu quả buộc tổ chức thực hiện chứng thực đang lưu trữ hồ sơ chứng thực thông báo trên cổng thông tin điện tử của Ủy ban nhân dân cấp tỉnh về bản dịch đã được chứng thực.
30. Ngày 15/9/2026, ông Nguyễn Văn A, 78 tuổi, đến tổ chức hành nghề công chứng để yêu cầu chứng thực chữ ký trên giấy ủy quyền cho con trai là ông Nguyễn Văn B thực hiện một số thủ tục hành chính.
Tại thời điểm tiếp nhận và thực hiện chứng thực, ông A có biểu hiện lơ mơ, không tỉnh táo, không nhận biết được người đang làm việc với mình và không hiểu nội dung giấy ủy quyền. Khi Công chứng viên hỏi ông A về họ tên, nội dung giấy tờ và mục đích ký, ông A không trả lời được hoặc trả lời không phù hợp với câu hỏi. Người nhà đi cùng cũng cho biết ông A đang bị bệnh, sức khỏe không ổn định và có thời điểm không nhận thức được hành vi của mình.
Mặc dù nhận thấy tình trạng của ông A như trên, nhưng Công chứng viên vẫn tiến hành chứng thực chữ ký của ông A trên giấy ủy quyền, xác nhận chữ ký được thực hiện trước mặt mình và hoàn tất thủ tục chứng thực.
Hành vi thực hiện chứng thực chữ ký đối với người yêu cầu chứng thực không nhận thức và làm chủ được hành vi của mình có bị xử phạt vi phạm không?
Trả lời: (Có tính chất tham khảo)
Điểm c khoản 5, điểm a khoản 7 Điều 19 Nghị định số 109/2026/NĐ-CP quy định:
“5. Tước quyền sử dụng thẻ công chứng viên từ 09 tháng đến 12 tháng đối với một trong các hành vi sau:
c) Chứng thực chữ ký, chứng thực điểm chỉ hoặc chứng thực trong trường hợp người yêu cầu chứng thực không thể ký, điểm chỉ được mà tại thời điểm chứng thực, người yêu cầu chứng thực không nhận thức và làm chủ được hành vi của mình.
7. Biện pháp khắc phục hậu quả:
a) Buộc tổ chức hành nghề công chứng đã thực hiện chứng thực thông báo trên cổng thông tin điện tử của Ủy ban nhân dân cấp tỉnh nơi đặt trụ sở về văn bản đã được chứng thực tại điểm e và điểm g khoản 2, các điểm a, b, c và g khoản 3, khoản 4 và khoản 5 Điều này;”
Căn cứ quy định trên, Công chứng viên thực hiện hành vi chứng thực chữ ký trong trường hợp người yêu cầu chứng thực không nhận thức và làm chủ được hành vi của mình có thể bị tước quyền sử dụng thẻ công chứng viên từ 09 tháng đến 12 tháng; đồng thời, bị áp dụng biện pháp khắc phục hậu quả buộc tổ chức hành nghề công chứng đã thực hiện chứng thực thông báo trên cổng thông tin điện tử của Ủy ban nhân dân cấp tỉnh nơi đặt trụ sở về văn bản đã được chứng thực.
